Tilkinin Bilinçdışı Diyalektiği — Leon Troçki

Duyduğuma göre Darwin hakkındaki yorumuma karşılık Shachtman benim “bilinçdışı diyalektikçi” olduğumu söylemiş. Bu muğlak iltifat hiç de asılsız değil. Herkes az çok diyalektikçidir, çoğu zaman da bilinçdışı diyalektikçidir.

Her evkadını bilir ki belli miktarda tuz çorbaya tat katar ama fazlası onu içilmez hale getirir. Demek ki okuma yazması olmayan köylü kadın pişirdiği çorbada niceliğin niteliğe dönüşümü kanununu rehber alan bir Hegelcidir. Günlük hayattan buna sayısız örnek verilebilir. Hayvanlar bile pratik sonuçlar çıkarırken Aristocu tasımlar kullanmakla yetinmeyip Hegelci diyalektiğe de başvururlar.

Bir tilki dört ayaklıların ve kuşların besleyici ve lezzetli olduğunun farkındadır. Bir tavşan veya tavuk gördüğü zaman tilki gereken sonucu çıkarır: Bu belirli yaratık lezzetli ve besleyici tipe aittir, ve avının peşine düşer. Burada tam bir tasım uygulanmış olsa da tilkinin hiç Aristo okumadığından emin olabiliriz. Fakat aynı tilki kendi boyundan büyük bir hayvanla –mesela bir kurtla– karşılaştığında çabucak niceliğin niteliğe dönüştüğü sonucuna varır ve derhal oradan tüyer. Belli ki tilkinin bacakları Hegelci eğilimlerle donatılmıştır, tam bir bilince sahip olmasa dahi.

Bütün bu saydıklarım bizim düşünme yöntemlerimizin, hem formel mantığın hem de diyalektiğin, aklımızın keyfi inşalarından ibaret olmayıp bizzat doğanın içinde bulunan gerçek ilişkilerin dışavurumları olduğunu sergilemektedir. Bu anlamda “bilinçdışı” diyalektik, boydan boya ve baştan aşağı bütün kainata sirayet etmiştir.

Ama doğa o noktada durmaz. Doğanın iç ilişkilerinin tilki ve insanların bilincinde dile getirilmesi için yaşanan gelişmeler hiç de az değildir. Bu bilinç şekilleri genelleşmiş, mantıksal (diyalektik) kategorilere dönüşmüş ve etrafımızdaki dünyayı daha derin irdeleme mümkünatımızı yaratmıştır.

(kaynak)

Türkçesi: Işık Barış Fidaner