Göze batınca geniş anlama nazar değdiren punctum — Işık Barış Fidaner

Psychoanalysis is not an empirical science!

Böyle diyenlere hazırladığım bir cevap var [1]:

Psychoanalysis is the emprickle science!

Prickle ‘diken batması’ olduğuna göre emprickle science ‘diken battıran bilim’ demektir.

Psikanaliz güllerin dikenleriyle uğraşan bilimdir.

İnsanlara tekno-ütopik ‘dikensiz gül bahçeleri vaat eden’ ampirik bilimlerin evrende bulduğu herşeyi kızıl kan örnekleri gibi binlerce tüpe doldurup yüzlerce rafa kaldırmasına bakılırsa onlara vampirik bilimler de diyebiliriz.

İngilizcede ‘prick’ çok sayıda anlamı yoğuşturur:
1) Fallus veya penis demektir.
2) Gerçeğin delik olması demektir.
3) İnsanı gıcık etmek demektir.
4) Haksızlık edenin pişmanlığıdır.

“Gülü seven dikenine katlanır” deyince erkeklerin aklına “zor kadınlar” gelebilse de güle eşlik eden dikenin asıl anlamı erkekle kadın arasındaki cinsel farktır [2]:

Hem Freud hem de Lacan’a göre, cinsel fark, nazar (gaze) ve punctum‘daki (Barthes) görsel bozulmalar gibi, simgeselin başarısızlığından ortaya çıkar. (Jennifer Friedlander, Dişil Görünüş)

Peki bu diken ne yapar? Şunları yapar:
1) Gözünüze batar; punctum budur [3].
2) Geniş anlama nazar değdirir; le sens obtus da budur [4].

Obtus hem dar hem geniş anlamına gelir, ‘dik olmayan’ veya ‘simetriyi bozan’ diye okunabilir.

Simgesel simetrinin/dikliğin bozulma anında bir dar açı bir de geniş açı belirir:

Göze batan dar açı (punctum) ile nazar değdirdiği geniş açı (le sens obtus) ayrık iki perspektif halinde ikilemli bir paralaks oluştururlar.

Diklik lüzumuna halel getiren paralaks ikilem prick’in birinci anlamını (fallus) geçersiz kılarak ikinci anlamını öne çıkarır (delik). Bu beklenmedik değişiklikten doğan huzursuzluk ise üçüncü anlamı çağrıştırır (gıcık etmek) ve haklı gerekçelere yaslanamadığı ölçüde dördüncü anlama doğru uzanır (haksızlık edenin pişmanlığı).

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Psychoanalysis is the emprickle science”, “Çiçekleri Eleştirmek veya Çiçeksiz Meyve Olmaz”

[2] Bkz “Eril kimlik taslama (imposture) ile dişil kılık değiştirme (masquerade)” Jennifer Friedlander

[3] Bkz “Gözüme batan güneş, Gün eşe değen nazar” ~ René Magritte

[4] Bkz “Punctum Olarak Okuma” Cem İleri