Diş kırıklığı: Lanthimos’un deneysel sinemasında kadın — Işık Barış Fidaner

Lanthimos’un deneysel filmleri üzerine Punctum’da çevirisi yayınlanan Hollywood Insider makalesinin sesli okunan vidyo versiyonunda nedense o deneysel filmlerden “kendi dişlerini kırdıktan sonra aynaya gülümseyen kadın” sahnesine dört kere yer verilmiş  (Dogtooth) [1]. Hollywood Insider vidyosunu hazırlayanlara bu sahnenin neden art arda dört defa gösterecek kadar çarpıcı geldiğini anlamak için şimdi o dört gösterim anında makaleden okunan cümlelere bakalım:

1) “Dünya dilde yaratılmıştır ve bu yaratım, yaratıcılarının istedikleri seviyede rastgeledir.”

Kadınlar kendi kendilerini sakatlamakta özgürdürler, sonuçta yıkım da yaratıcı olabilir ve buna kimse bir şey diyemez, hele ki eriller çenelerini kapamalıdır:

Pü eril! Püeril!

2) “Biz izleyicileri değişmeyen bir insan doğası üzerine değil uygarlaşma sürecinin toplumsal, politik ve ekonomik arka planı üzerine düşünmeye teşvik eder. Lanthimos’un bunu görsel olarak vurgulamayarak yanlış yaptığını düşünenler olabilir ama görmeye hazır olanlar için ipuçları ortada.”

Uygarlaşabilmemiz için kadınlar kendi kendilerini sakatlıyorsa onlara ancak teşekkür edebiliriz:

Yüzlerce düş kırıklığı önlenecekse bir diş kırıklığı nedir ki?

3) “Fabrika müdürüdür baba, kapitalist tahakkümün en arketipik figürüdür; sömürü, istismar ve şiddet ilişkileri ise ailesiyle sınırlı kalmaz, tıpkı güvenlik görevlisi figüründe temsil edildiği gibi çalışanlarına da uzanır.”

Diş kırıklığı yaşayan kadın sonra gidip kendini babasının araba bagajına kilitlediğine göre ‘kadın erkeğin semptomudur’un bir versiyonu da şöyledir:

Kız babanın bagajıdır.

4) “Sinemasını garip, gereksizce rahatsız edici veya yanlış biçimde nihilist bulanlar Lanthimos’un şiddet eleştirisinin çok katmanlı ve tarihi bağlamda spesifik olduğunu ve sosyo-politikayla temas halinde olduğunu görmezden gelirler.”

Zannetmeyin ki Lanthimos’un kendi sinemacılık dişleri sağlam değil, sonuçta o kadın değil ve kendi kendini sakatlamaz.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Yorgos Lanthimos’un İlk Dönem Filmleri için Analitik Bir Rehber: Azca Yakınlık, Çokça Şiddet” Bilgesu Şişman, çev. Ahmet Burak Kaya