Önceden İntihal: Ölmeden İntihar — Işık Barış Fidaner

Punctum’da Cem İleri “önceden intihal” kavramını gündeme getirdi, buna bir bakalım [1].

Önceden intihal, henüz doğmamış bir bebeğin annesinin karnını tekmelemesi gibidir, anneye önceden isimsizce kaçak göçek atılan tekmeler bebek doğduktan sonra diyelim ki “Mahmut’un x-y-z-t koordinatlarında anasına attığı n tane tekme” adını almak suretiyle ancak sonradan aslına uygun olabilecektir.

Her söz kendi yankılarına gebedir. Eğer bir sözden doğan yankılar o sözün kendisini gölgede bırakırsa o sözün “önceden intihal” yaptığı söylenebilir.

Mesela Hegelci diyalektiği “ayakları üzerine oturttuklarını” iddia eden Marx ve Engels’e göre: Hegelci idealizm Marksizmin doğum sancılarıdır, Hegel Marksizmin önceden intihalcisidir.

Şimdi “önceden intihal” kavramının hangi yankıya gebe olduğunu tespit edelim:

— “Önce’den intihal” yazımı anlamı tersyüz ettiği için “gelecekten intihal” teknik anlamda daha isabetli olurdu.

— Ama sözde barınan bir yankı bu teknik sorunu perdeler ve “önceden intihal”i tekinsiz bir afrayla (aura) donatır [2].

— İşte bu tekinsiz hayalet, “önceden intihal” kavramının karnını tekmeleyen bebek, “ölmeden intihar” kavramıdır.

Evet şimdi asıl mühim soruyu soralım: Ölmeden intihar mümkün müdür?

— İnsan ölmüş değilse “intihar etmiş” sayılamaz, olsa olsa “intihara kalkışmış” sayılabilir.

— Ama intihar eylemi ile ölüm arasında geçen süre inkar edilemez, “tabureyi tekmeleyen” kişi ölmüş değildir henüz.

— Demek ki ölmeden intihar mümkündür, hatta mümkün olan tek intihar odur, çünkü ölüler intihar edemezler.

Komünist Manifesto’daki ünlü sözü anımsayalım:

Burjuvazi öncelikle kendi mezar kazıcılarının üreticisidir.

Yani Marx ve Engels’e göre nasıl ki Hegelci idealizm “ölmeden intihar” etmişse, burjuvazi de “ölmeden intihar” etmekteydi. Yani:

— Hegel’in kusurlu fikirleri aslında gelecekte oluşacak mükemmel Marksist düşünceyi “önceden intihal” ediyordu.

— Burjuvaların kusurlu kapitalist sistemi de gelecekte kurulacak mükemmel komünist teknolojileri “önceden intihal” ediyordu.

Şaka olsun diye bunların yanına bir ekleme de biz yapalım:

— Kusurlu “önceden intihal” kavramı da bu yazıda önerilen “ölmeden intihar” kavramının mükemmelliğini “önceden intihal” ederek “ölmeden intihar” etmiştir. Hahaha!

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Perec y avait pensé!” Cem İleri

[2] Bkz “Sanat eserinin afrası (aura)” Walter Benjamin

Gençliğim eyvah!