Çocuğun Ayartılması — Slavoj Žižek

Freudcu ayartı konusunun (seduction theory, Verführungstheorie) çıkmazlarını işleyen Jean Laplanche fiilen Kantçı antinomi yapısını yeniden üretir (Life and Death in Psychoanalysis).

Bir yanda anababa ayartısının acımasız [v]ampirik gerçekçiliği vardır: Sonraki travma ve patolojilerin asıl sebebi yetişkinlerin fiilen çocukları ayartması ve istismar etmesidir; öbür yanda ise ayartı sahnesinin hastanın düşlemine indirgenmesi vardır, ister hayra ister şerre yorulsun.

Laplanche’ın işaret ettiği asıl ironi, ayartıyı düşleme indirgemenin günümüzde ‘gerçekçi’ tavır sayılmasıdır, ayartının gerçek olduğunda ısrar edenlerse her türlü istismarı savunan bir konuma düşerler, hatta satanist ayinleri ve uzaydan gelen tacizleri… [ç.n. en haşin taciz karşıtı iptalciler aynı zamanda en haşin kinkçilerdir]

Laplanche’ın çözümü tam olarak aşkınsal çözümdür: ‘Ayartı’ salt öznenin düşlemine indirgenemez, ötekinin bilinçdışına şahitlik eden ‘muammalı mesajla’ travmatik karşılaşmayı içerdiği kesindir, ama çocukla anababası arasındaki etkileşimlerde yaşanan gerçel (actual) bir hadiseye de indirgenemez.

Ayartı daha ziyade aşkınsal bir yapıdır, Ötekinin bilinçdışına şahitlik eden akıl sır ermez eylemlerle yüzleşen çocuğun asgari öncül formel toplaşmasıdır – ve buradaki ‘olgular’ asla basit değildir, her zaman ‘geç’ ile ‘erken’ arasındaki belirsizlikten ‘geç/erken’ yüzleşilen olgulardır.

Çocuk ilk başta çaresizdir, kendine bakamaz bir halde dünyaya atılmıştır – yani sağkalım yetileri çok geç gelişir; aynı zamanda, cinselleşen Ötekiyle karşılaşma hep işin yapısı gereği ‘çok erken’ gelir, doğru düzgün simgelenemeyen (anlamlar evrenine tercüme edilemeyen) beklenmedik bir sarsıntı yaratır.

Yani ayartı olgusu Kantçı aşkınsal X’tir, yapının gerektirdiği aşkınsal bir yanılsamadır.

Paralaks’tan

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Lacan geç/erken: belirtiyi yorumlama, belirtiyle özdeşim, bilirtiyle baş etmek” Slavoj Žižek