Ne zaman karadır? Nizam Ankara’dır! Memnunuz ki yerimizden dönenimiz yok seferinden! — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Theseus’un Gemisi: Kalbim Egeus’ta Kaldı)

Ufukta yelkenli ararken akla karayı seçen Atina Kralı Egeus’un düştüğü ikilemi şöyle dile getirebiliriz:

Ne zaman aktır? Ne zaman karadır?
Nizam anaktır! Nizam Ankara’dır!

Anak kelimesi şu anda yürürlükte değil ama geçmişte birçok anlama evsahipliği yapmış: Osmanlıcada cazibeli, ferah, zahmet, dişi keçi yavrusu, vaşak (büyük kedi: karakulak) anlamları gelip geçmiş, Türkçede hatır, karşılık, abide, yaprak sapı anlamları gelip geçmiş. Ankara’nın anavatanın başkenti olmasına anak kelimesini demirleyebiliriz:

anak: anakent kısaltması

Ankara’nın ismine gelirsek: Frigce gemi çapası Anküra ve Yunanca gemi çapası Ankyra’dan dönüşerek Angora ve sonunda Ankara olmuş. Antik kentin bugünkü isminin güncel Türkçemizde demir attığı sesler An-kara diye okunsa da onu Frigcedeki kökenine geri döndürerek An-küre diye okumamızda da bir mahzur yok:

An-kara: Mehtap altında bir geceyarısı karanlık saatler yaşanmakta.
An-küre: Şimdiki uzay-zaman gelmiş/geçecek arasında askıda kalmış [1].

Küre-kara ilintilidir, ikisi de kendi içine kapanmıştır: Kendi matematiksel kusursuzluğuna hayran olan küre algılarını dış sinyallere kapatır, kara da o kusursuz kürenin günışığı geçirmemesi ya da aldığı bütün günışığını kendine saklaması veya soğurmasıdır. Kara kürenin kusursuzluğu onun en büyük kusuru olur; kara kuru olduğuna göre Ankuru da denebilir ona:

An-kuru: Gözyaşı kurur, gözyası kalır [2].

İşte o kendi içine kapanan Ankara, Anküre, Ankuru, aynı bir karadeliğe hudut çizen Olay Ufku gibi [3] geri dönülmez bir kırmızı çizgidir, dönülmez akşamın ufkudur.

İşte bizi meçhule götürmek üzere zamandan demir alan gemi sonunda Anküre’ye demir atmıştır. Çok seneler geçse de memnunuz ki yerimizden, dönenimiz yok Anküre seferinden.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Geçenek bilinçdışıdır: Neden tarihin dışına düştük?”, “Havalanan Şato: Sur ucunda An karadır” M. C. Escher, “10 Ekim’de Gerçekliğin Hakikati Ezmesi ve Sahi-Fol Kavramları”

[2] Bkz “Gözyaşı Kurur, Gözyası Kalır”

[3] Bkz “Event Horizon” (Wikipedia)

o ne kim? ankaranlık ankararsız ankaralıksız ankaralanmış ankarakter ankarambol ankaramsar ankaranfil ankarartı ankarakol ankara