Yankılaşımın parıltısı, arzunun arzuyu bitimsizce nüksettirmesi — Jacques Lacan

Talep ve hayalkırıklığı diyalektiğinde ikincil özdeşim tarzını Freud şöyle kurar: Sevgi nesnesi [seçilen nesne, Objectwahl] çıkageldikten itibaren hayalkırıklığı yoluyla bizzat sevgi nesnesiyle özdeşim kurmanın mümkünatı da belirmiş olur.

Freud’un bize verdiği ilk özdeşim formülü olan hazmetme (Einverleibung, incorporation) çarpıcıydı çünkü orada muammalı bir ilinti vardı. İşte ikinci özdeşimin muamması da Freud’u duraksatır: Besbelli ki orada nesneden özdeşime geçiş yapan medcezir (alternasyon) mantığına atıf yapılmaktadır, Freud’a sorarsanız hayalkırıklığı yaratan nesnenin bizi götüreceği tek yer “ona sahip olmak” ile “o olmak” arasındaki medcezirdir (bu terimleri dolaşıma sokan ben değilim).

Seçilen nesneye sahip olamayış demek ki özneyi ortaya çıkarır, böylece Freud özne ve nesne terimlerinin ağırlıklarını dile getirmiş olur ama bir gizeme tosladığını da itiraf eder, bu konu epey mattır/opaktır; bu matlığı aydınlatmanın, netleştirmenin bir yolu var mı? İşte ben de sizi bu patikadan ilerletmeye çabalıyor değil miyim? Göreceğiz.

Üçüncü terim Freud’a göre doğrudan özdeşimdir, arzudan arzuya özdeşimdir, bu temel özdeşimin modelini histerikten alırız; böylesi hastalar çeşitli işaretler belirdikçe onları derhal şu veya bu tip arzuyla özdeştirirler. Histeriğin arzusu arzunun temelidir, her arzu histerik arzudur: yankılaşımın parıltısı, arzunun arzuyu bitimsizce nüksettirmesi, Başkasının arzusunun doğrudan iletilmesi, işte üçüncü terim budur. Freud’un burada toparladığı şeylerin kopuk ve muammalı olduğunu söylemek yetmez; orada kusursuz bir aykırılık dile gelmiştir.

(Seminer 12)

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Ayda medcezir evreleri”, “Midsommar: Yarışma, Ayin, Ritüel, Tören”