Validevi Yutucu Kuş — Slavoj Žižek

🪞⚔️👁️ Post-Feminizm 🪞⚔️👁️

Hitchcock’un üç filminde ortak bir özellik daha var: Kuş kılığına bürünen bir tehdit bir filmden diğerine giderek baskınlaşır.

1) North by Northwest‘te güneşle kavrulan düz ovada kahramanı kovalayan uçağın –çelik kuşun– saldırısı vardır, en ünlü Hitchcockçu sahne bu olabilir.

2) Psycho‘da Norman’ın odasının duvarlarına doldurulmuş kuşlar asılmıştır, hatta annesinin mumyalanmış bedeni de doldurulmuş bir kuşu andırır.

3) Kuşlar‘da (mecazi) çelik kuş ve (mecaz-ı mürselli) doldurulmuş kuşların ardından nihayet canlı canlı kasabaya saldıran gerçek kuşlar gelir.

Asıl mesele bu özelliğin bir başka özellikle bağını algılamaktır: Ürkünç/korkunç kuşlar figürü aslında öznelerarası ilişkilerde yaşanan çözülmemiş bir gerilim ve uyuşmazlık gerçeğini cisimleştirir.

Filmdeki kuşlar Ödip’in Tebai’de uğraştığı salgın hastalık gibidir: Aile ilişkilerindeki temel bir kargaşanın tecessümüdür: Baba noksandır, pederane işlev (yasa koyan Nam-ı Pir’in yatıştırıcı işlevi) askıdadır ve açılan boşluğu dolduran ‘akıldışı’ validevi süperego keyfidir, kötücüldür ve (ancak pederane mecazın işareti altında mümkün olan) ‘normal’ cinsel ilişkinin engelidir.

Kuşlar‘ın asıl ele aldığı çıkmaz sokak elbette çağdaş Amerikalı ailedir: Pederane Ego idealinin kusurlu oluşu nedeniyle kanunlar gaddar validevi süperegoya doğru ‘geriler’ ve cinsel keyfiyet bir dönüşüm geçirir; ‘patolojik narsisizm’in libidinal yapısını oluşturan mütemmim cüz budur:

Anneye dair bilinçdışı izlenimler saldırgan itkilerin ağır nüfuzu altında o kadar abartılmıştır ki – annenin bakımı çocuğun ihtiyaçlarıyla o kadar uyumsuz kalır ki – çocuğun düşlemlerinde anne yutucu bir kuş kılığında belirir. (Christopher Lasch, Narsisizm Kültürü)

Yan Bakmak’tan

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Patolojik Narkissos Çağımızın Toplumsal Mecburi Öznellik Tipidir” Slavoj Žižek, “Kayınvalidasyon (cross-validation)”