Turist broşürü: Her anlama bir yanlış anlamadır — Işık Barış Fidaner

Atakan Yorulmaz’ın öngörülü bir kararla her anlama bir yanlış anlamadır adını verdiği turistik broşürü okuyanlar sahiden de her teorik bölümde ayrı bir yanılgıyla karşılaşırlar, bu yanılgılar da kimi hakikatleri ortaya çıkarabilir, zira hakikat yanılgıdan ortaya çıkar (la vérité surgit de la méprise) [1].

Ayna Evresi:
İnsan yavrusu aynaya yansımakla dile girmiş olmaz; özne olacaksa ego’ya “sen busun” denmelidir [2].

İmgesel:
Dili dolgulayan imgeler/anlamlar gösterilmekle belirmez, imlenmekle/çağrışmakla belirir, onlara ‘gösterilen’ değil imlenen denir [3].

Simgesel:
Dili oluşturan sözcükler/tabirler gösterici değildir, imleticidir/çağrıştırıcıdır, onlara ‘gösteren’ değil imleyen adı verilir [4].

Gerçek:
Gerçeğe varmak imkansız değildir; imkansızlık gerçeğe tutunmanın yoludur [5].

Arzu:
objet petit a “arzunun yöneldiği nesne-neden” değildir, arzu uyandıran nesne-sebeptir [6].

Bilinçdışı:
Bilinçdışı “öznenin kendi öznel tarihi” değildir, öznel tarihin nehir gibi aktığı imleyişler yatağıdır [7].

objet petit a:
Dürtü öznesiz/başsız arzudur; bu ikisi nesnesine göre ayırt edilmez, objet a zaten kısmi nesnedir [8].

Fantazm (Düşlem):
Özne “daima düşlem sahnesi içerisinde” yer almaz: “Aslında özne düşleminde bize bunu duyurur: Ötekinin huzurunda hiçkimse olurum” (Seminer 6, s. 150).

Özne:
“Lacan’ın öznesi nesneleştirilemeye [sic] imkân vermeyen bir konu” değildir; düşlemde özne objet a‘da cisimleşir, eksik ve fazla ($ ◊ a) aynı madalyonun iki yüzüdür, özne bu yapısal burgudur (torsion) [9].

Jouissance:
“Sadece aşk jouissance’ın arzuya boyun eğmesini sağlar” değil; “Sadece sevgi keyfiyeti arzuya tenezzül ettirebilir” [10]. Keyfiyet (jouissance) sevgiyle tutulunca arzuya boyun eğmiş olmaz, ona olsa olsa tenezzül ediyordur. Bir alıntıyla bitirelim:

Özne eğer tarifsiz entelektüel yayılımların durakaldığı o beyaz sayfaya harfiyen dokunamıyorsa onu ancak bir tuvalet kağıdı gibi algıladığındandır. (Seminer 11)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Anlama, Anlaşma, Antlaşma, Anıtlaşma”, “Her anlama bir anılışa yanlamadır”, “Yanlışsız hiçbir anlama yoktur”, “Her anlama bir yanılışı anlamadır, Hakikat yanılıştan doğar, Doğru yanılışın doğurusudur, Yanlış doğurunun yanılışıdır”, “Hakikat yanılgıdan ortaya çıkar”, “Yanlış Anlama ve Yanlı Şanlama”; Seminer başlığını Miller koymuş olsa da anafikir Lacan’a aittir: “The Truth Arises from Misrecognition” Slavoj Žižek (Part I, Part II); “Yanlışın yanlış olduğu doğrudur ama doğrunun doğru olduğu yanlıştır”, Doğru (özel sayfa)

[2] Bkz “Ayna Evresinde İmgesel, Simgesel, Gerçek”

[3] Bkz “Ünlenmek İmlenmek Değildir: Çoğul Gösteren ve Çoğul İmleyen”, “Jaklakanya Seyrüseferi 4: Turistik Animatör, Yerliş Rehber, Gerçek Rehber”

[4] Bkz “Hemseslenme: İmleme, İmleyiş, İmletim, İmlendirme”

[5] Bkz “Anlatılamayan Şey Sahnelenir: Kelimeler Tamamen Kifayetsiz Değildir”

[6] Bkz “Neden = Reason, Sebep = Cause”

[7] Bkz “Geçenek bilinçdışıdır: Neden tarihin dışına düştük?”

[8] Bkz “Lacan’ın Arzu Şeması”

[9] Bkz “Boş ve anlamdışı” Slavoj Žižek; elini kolunu sallayarak broşüre giren çok sayıda imla hatası da yazanların bu yapısal burguyu algılayamadığına delalet eder.

[10] Bkz “Sadece sevgi keyfiyeti arzuya tenezzül ettirebilir” Jacques Lacan

elindeki jakla kandırıp jakı yuvaya takan yorulmaz 🔌

ata kan = ihtiyar hayalet = geist alter = gestalt = gast ölt = konuk yağlama = turistik animatör