Beş duyuyu temel bir senaryoyla sıraya dizelim:
1) Ötelerden ‘pat!’ diye bir ses işittim.
2) Ağacın yanına gelip yerdeki meyveyi gördüm.
3) Eğilip meyveyi elime aldım, ona dokundum.
4) Nasıl bir şeymiş diye meyveyi kokladım.
5) Sonra meyveyi ısırıp yedim, tattım.
Bu senaryoda eksik kalan altıncı his ‘melekler haber verdi’ olabilir ama o hissin asıl dayanağı ‘melekler’den ziyade ‘muhaberat’tır, yani belli bir bölgede meyve bulabileceğimi bir yerlerde okuyup öğrenmiş veya bildiklerime dayanarak tahmin etmiş de olabilirdim ve o haber kaynağı da ‘meleklerle’ aynı işlevi görürdü. Zaten etimolojik olarak ‘melek’ kelimesi ‘haberci, elçi’ demektir.
‘Meleklerin haber vermesi’ senaryonun en başına geleceğinden sıfırıncı his nitelemesine daha uygundur, senaryonun sonuna eklenecek asıl altıncı his ise diyelim ki meyvenin karın ağrısı yapması olabilir. Şimdi listeyi baştan yazalım:
0) Meleklerin haber verdiği bölgeye geldim.
1) Ötelerden ‘pat!’ diye bir ses işittim.
2) Ağacın yanına gelip yerdeki meyveyi gördüm.
3) Eğilip meyveyi elime aldım, ona dokundum.
4) Nasıl bir şeymiş diye meyveyi kokladım.
5) Sonra meyveyi ısırıp yedim, tattım.
6) Ne yazık ki midem bulandı ve karnım ağrıdı.
Senaryoyu iyi başlatıp kötü bitirmekteki amacım ‘ne yazık ki kandırılmış’ olmanın trajedisini özetleyebilmektir. Burada sizi kandıran melekler yerine büyücüleri veya dindarları da koyabilirsiniz, medeniyet erkanını veya aydınlanmacı bilimcileri ve hatta beyaz atlı şövalye veya fallik kadın figürlerini bile koyabilirsiniz, genel yapı değişmez.
Şu veya bu melekten haber bekleyip bir yerlerde meyve toplarız, sonunda midemiz bulanınca da ‘ne yazık ki kandırılmış’ oluruz ve başka meleklere yöneliriz. Buradaki ‘maalesef’i ‘mal esef’ diye okursanız mevzubahis hüzünçlüğün meta fetişizminden kaynaklandığı netleşir.
Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner
Geri bildirim: Seda — derleme | YERSİZ ŞEYLER