Bolşevikler ve Menşevikler

Rusya Sosyal Demokrat Emek Partisi’nin 1903’te Londra’da yapılan İkinci Kongresi’nde iki parti önderi –Vladimir Lenin ve Julius Martov– arasında önemli bir tartışma yaşandı.

Lenin’e göre partide çalışan en şevkli devrimci yoldaşlar bir meslek grubu gibi örgütlenmeliydi, onlara zaman zaman destek veren sempatizan kalabalık ise parti dışında bırakılmalıydı. Bu fikre katılmayan Martov ise piyasada ne kadar aktivist varsa hepsini toplayıp partiyi iyice genişletmenin daha hayırlı olacağına inanıyordu.

Julius Martov öteki Avrupai ülkelerde görüp beğendiği Britanya Emek Partisi gibi sosyalist partilere bakarak bu sonuca varmıştı. Lenin ise Rusya’nın özel şartlarına dikkat çekti: Tek adamcı Çarlık hükmü altında sosyalist politik parti kurmak illegaldi.

Tartışmayı noktalayan oylamayı Martov kazanmıştı… 28-23 …aslında!

Ama bununla alakasız bazı tartışmalar üzerine şevki kırılan kimi delegeler partiden destek çekip kongreyi terk edince Martov’un aldığı zannedilen oyların bir kısmı iptal edildi ve Leninciler çoğunluk konumuna geçti.

Sonradan değişen oy dengesi Leninci ve Martovcu kanatları ayırt eden isimleri de belirledi:

Kendi iradesine güvenen bol şevkli devrimcilerin meslek grubu gibi örgütlenmesini savunan Leninci kanat Rusçada ‘çoğunluk’ anlamına gelen Bolşevik ismini aldı.

Bol şevkli Leninciler karşısında özdeğersizlik hislerine garkolmak hasebiyle seri halde üye yazdıkları sempatizan kalabalıklardan oy toplamak metodolojisiyle Leninci şevkleri men ederek ikame şevk toplamaya çalışan Martovcu kanat ise Rusçada ‘azınlık’ anlamına gelen Menşevik ismini aldı.

Archana Srinivasan, Heroes of World War II + Wikipedia + son kısmı ben yazdım

Türkçesi: Işık Barış Fidaner