Resmiyet ile Gayrıresmiyet — Işık Barış Fidaner

Ekonomideki arz-talep dengesi gibi bürokraside de arz-rica dengesi vardır [1].

Hatta denebilir ki arz-rica dengesi zeminine oturan münasebet bürokratikleşir.

Fakat arz-rica münasebetinin bir de gayrıresmi yüzü olduğu unutulmamalıdır:

Resmiyet: Üstten gelen rica üzerine alttan mecburen arz edilen hizmet

Gayrıresmiyet: Alttan gelen rica üzerine üstten keyfekeder arz edilen iltimas

Resmiyet, sabitlediği arz-rica hiyerarşisini simgelere payanda kılma iddiasıdır.

Gayrıresmiyet, arz-rica münasebetini tersine çevirerek simgeleri boşa düşürür.

Bu iki bölge hem birbirine asalaktır (parazit) hem de eşyaşamlıdır (simbiyoz).

Latince fungi’nin hem fungus/mantar hem de fungor/fonksiyon olması gibidir.

Gayrıresmiyet resmiyet maskesi taktığında alaycılık timsali olur (cynical) [2].

Resmiyet gayrıresmiyet maskesi taktığında dalgacılık timsali olur (ironist).

Mesela eğitim olsun diye eğitim verirseniz, hoca alay eder, öğrenci dalga geçer.

Resmiyet ve gayrıresmiyetin kapalı devresi Fasit Daire Başkanlığı’na dönüşür.

Simgesel düzenin alaycı iktidarı karşısında dalgacılık meşru müdafaa hakkıdır.

Fakat kamusallaşma ancak bu ikili sistemi kapsayıp aşmakla meydana çıkabilir.

Alaycı üstbenleri iade edecek kadar dalga geçtikten sonra ciddiyete dönülmeli.

Fakat dalgadan geri çekilerek değil dalgayı katederek ciddiyete varmalısınız [3].

Önce resmiyet ile gayrıresmiyet arasındaki danışıklı dövüşü bozmanız gerekir.

Bunun tek yolu da resmiyetin gayrıresmiyetle iç içe olduğunu ikrar ettirmektir:

Kusura Bakanlığa Bağlı Fasit Daire Başkanlığı’nda Şu Bu Mudur’luğu etmemek.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Arz-Rica Dengesi ve Noktalama Kuralı”

[2] Bkz “Alaycılık vs. İroni/Dalga” Slavoj Žižek

[3] Bkz “Nirvana Solgudur: Zen Budizmi ve Psikanaliz”

Bkz “Bürokratik sosyalizm çağrısı” Slavoj Žižek

Samet Ferit 1900'de Kusura Bakanlığa Bağlı Şu Bu Mudur'luğu yapmaktaydı. Pnömatik kanallardan gelen bürokratik belgelerde yosunlanma gözlenince Fasit Daire Başkanlığı adına "Pis Kanal İz Bırakır" genelgesini yazdı. Bu belge sonraki tüm yazışmalarda "PSKNLZ" koduyla anılmıştır. pic.twitter.com/9kzRJacpUG

— Işık Barış Fidaner 🌍 (@fidaner) April 13, 2025