Aziz, Kahraman, Üstben, Namussuz — Slavoj Žižek

Etik-ahlak karşıtlığını Greimasçı anlam karesine açarsak kavramlar netleşecek.

En tepede ve en dipte iki düzayak konum bulunur:

Aziz etiktir (arzusundan taviz vermez) ve ahlaklıdır (ötekinin İyiliğini düşünür).

Namussuz ise ahlaksızdır (ahlak normlarını ihlal eder) ve etiksizdir (arzu yerine haz ve çıkarların peşine düştüğü için sağlam ilkelerden yoksundur).

Bünyevi bir çatışkıyı dışavuran iki yatay konum çok daha ilginçtir:

Kahraman ahlaksız ama etiktir, yani mevcut aleni ahlak normlarını ihlal eder (veya hükmünü askıya alır) ama yüksek bir etik adına bunu yapar (yaşam veya tarihsel Lüzum vesaire adına bunu yapar).

Üstben ise kahramanın tam tersini adlandırır yani etiksiz bir ahlak Kanunudur, öyle bir Kanundur ki ahlak normlarına itaat edilmesi ayıpçıl bir keyfiyetle yapış yapış olmuştur (mesela haşin bir öğretmen öğrencilere ‘onların kendi iyiliği için’ eziyet ediyordur ve bu eziyet dahilinde bulaştığı sadist yatırımı ikrar etmeye hazır değildir).

Keyfin Metastazları’ndan

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Psikoz Tanrısında Harfiyetin Sözcülüğü” Slavoj Žižek, “Baskıcı Bayağılaşma” Slavoj Žižek, “Patolojik Narkissos Çağımızın Toplumsal Mecburi Öznellik Tipidir” Slavoj Žižek