ABD Gençleri Arasında Ruh Sağlığı Tavsiyesi İçin Yapay Zekâ Sohbet Botu Kullanımı Keskin Biçimde Artıyor, Temel Eşitsizlikler Saptandı

AJMC

Temel Çıkarımlar

• Ulusal olarak ağırlıklandırılmış 2025 anketi, ABD gençlerinin %19,2’sinin (≈8,2 milyon) yapay zekâ sohbet botlarından ruh sağlığı tavsiyesi aradığını tahmin etti; bu oran 2024’te %13,1’di.
• Kullanım yoğunluğu anlamlıydı: %42,8 en az ayda bir kez, %5,8 ise her gün/neredeyse her gün etkileşime girdi; %91,7 tavsiyeyi yararlı olarak algıladı; bu, potansiyel olarak yapay zekânın onaylayıcı yanlılığını yansıtıyor.

Kızlar ve genç kadınların yanı sıra daha büyük yaştaki ergenlerin de ruh sağlığı tavsiyesi için yapay zekâ sohbet botu kullandığını bildirme olasılığı daha yüksekti; Siyah gençlerin ise aylık etkileşime girme olasılığı daha yüksekti.

JAMA Pediatrics’te bugün yayımlanan araştırmaya göre, ABD’li ergenlerin ve genç yetişkinlerin neredeyse 5’te 1’i artık ruh sağlığı tavsiyesi için yapay zekâ (YZ) sohbet botlarına başvuruyor; bu da bu araçların, büyük ölçüde klinisyenlerin veya ebeveynlerin farkındalığı olmadan, tedavi ekosistemini nasıl yeniden şekillendirdiğine ilişkin kaygıları artırıyor.1

Kalıcı Bir Tedavi Açığı Erişilebilir Bir Teknolojiyle Karşılaşıyor

İntihar, 5 ila 24 yaş arasındaki bireyler arasında ikinci başlıca ölüm nedeni olmayı sürdürüyor; 2023 tarihli bir CDC anketinde lise öğrencilerinin yaklaşık 5’te 1’i intihar girişiminde bulunmayı düşündüğünü bildirdi.2 Ergenler arasında depresyon ve anksiyete bozuklukları oranları yüksekken, son bir yılda majör depresif epizot yaşamış 10 gençten 4’ü hiçbir ruh sağlığı hizmeti almadığını bildiriyor.1 Yapay zekâ sohbet botları bu bakım açığını doldurmak üzere hızla devreye girdi; nitekim 2025 tarihli bir Pew Research anketi, 13 ila 17 yaşlarındaki gençlerin %64’ünün en az bir kez bir yapay zekâ sohbet botu kullandığını ve %28’inin bunları her gün kullandığını buldu.3

Bu bulguların üzerine inşa eden RAND, Harvard Tıp Fakültesi, Harvard Pilgrim Sağlık Hizmetleri Enstitüsü ve bağlantılı kurumlardan araştırmacılar, kaç gencin ruh sağlığı tavsiyesi için bu araçlara yöneldiğini, bunu ne sıklıkla yaptığını, etkileşimleri yararlı bulup bulmadığını ve bu kullanımı herhangi birine açıklayıp açıklamadığını değerlendirmek üzere bir çalışma tasarladı.1

Kesitsel anket, Kasım 2025’te RAND’ın Amerikan Yaşam Paneli aracılığıyla, ulusal olarak temsili internet tabanlı bir panel üzerinden uygulandı. Katılmaya davet edilen 12 ila 21 yaşlarındaki 1727 bireyden 1009’u anketi tamamladı; tamamlanma oranı %58,4 oldu. Araştırmacılar, örneklemi ABD nüfus demografisiyle hizalamak için anket ağırlıkları uyguladı ve 42,8 milyondan fazla genci temsil eden nüfus ağırlıklı bir tahmin üretti.

Katılımcılara ChatGPT, Google Gemini, Meta AI, Snap’in My AI’ı ve Character.AI gibi platformların yapay zekâ sohbet botu sayıldığı bildirildi. Ardından, ruh sağlığı tavsiyesi için daha önce bir sohbet botu kullanıp kullanmadıkları, bunu ne sıklıkla yaptıkları, yanıtları ne kadar yararlı buldukları ve bu kullanımı herhangi birine açıklayıp açıklamadıkları soruldu. Tüm katılımcılara ayrıca, önceki 6 ay içinde ruh sağlıkları hakkında bir hekimle konuşup konuşmadıkları da soruldu. Araştırmacılar, demografik ve coğrafi alt gruplara göre değişimi incelemek için çok değişkenli lojistik regresyon kullandı.

Gençlerin Ruh Sağlığı İçin Yapay Zekâ Sohbet Botu Kullanımındaki Eğilimler ve Eşitsizlikler

2025 itibarıyla katılımcıların %19,2’si ruh sağlığı tavsiyesi için bir yapay zekâ sohbet botu kullandığını bildirdi; bu oran tahmini 8,2 milyon bireyi temsil ediyor. Bu, aynı araştırma ekibinin karşılaştırılabilir 2024 anketinde kaydedilen %13,1 ile karşılaştırıldığında, 1 yılda %6,1’lik bir artış anlamına geliyor.

Ruh sağlığı tavsiyesi için sohbet botlarını kullananlar arasında %42,8 bunu en az ayda bir kez yaparken, %5,8 her gün veya neredeyse her gün kullanım bildirdi. Algılanan yararlılık yüksekti; %91,7 tavsiyeyi biraz ya da çok yararlı olarak değerlendirdi. Ancak araştırmacılar, bunun kısmen yapay zekâ sohbet botlarının doğru klinik rehberlikten ziyade onaylama yönündeki iyi belgelenmiş eğilimlerini yansıtıyor olabileceği konusunda uyardı.

Alt grup bulguları önemli eşitsizlikleri vurguluyor. Kızlar ve genç kadınların kullanım bildirme olasılığı, erkekler ve genç erkeklere göre iki kat daha yüksekti (düzeltilmiş OR [AOR], 2,10; %95 GA, 1,36-3,23). Buna ek olarak, 18 ila 21 yaşlarındaki katılımcıların kullanım bildirme olasılığı, 12 ila 14 yaşlarındakilere kıyasla neredeyse 4 kat daha yüksekti (AOR, 3,65; %95 GA, 1,98-6,74). Ruh sağlıkları hakkında zaten bir hekimle konuşmuş olan gençlerin bir sohbet botu kullanmış olma olasılığı da daha yüksekti (AOR, 1,89; %95 GA, 1,18-3,03); bu da bu araçların, yalnızca resmî bakımın yerine geçmekten ziyade onun yanında işlev görebileceğini düşündürüyor.

Irk bakımından, ruh sağlığı desteği için sohbet botlarını kullanan Siyah gençlerin bunu en az ayda bir kez yapma olasılığı, Beyaz gençlere göre 5 kattan fazlaydı (AOR, 5,45; %95 GA, 1,44-20,66). Araştırmacılar, bu eşitsizliğin profesyonel hizmetlere erişimin azalmasından veya klinisyenlerin kendi ihtiyaçlarına daha düşük düzeyde yanıt verdiği algısından kaynaklanabileceğini belirtti.

Açıklama konusuna gelince, kullanıcıların %63,3’ü ruh sağlığı tavsiyesi için yapay zekâ sohbet botlarını kullandığını kimseye söylememişti. Açıklayanlar arasında en yaygın sırdaşlar arkadaşlardı (%28,0); onları ebeveynler, öğretmenler veya hekimler dâhil olmak üzere güvenilen yetişkinler (%16,4) izledi. Açıklama olmadan, klinisyenler hastalarının aldığı potansiyel olarak etkili veya hatalı tavsiyelerden habersiz kalabilir.

Gençlerin Ruh Sağlığında Yapay Zekânın Gelişen Rolüne İleriye Dönük Bakış

Yazarlar, örneklem büyüklüğü ve tamamlanma oranının belirsizlik ve olası yanıtsızlık yanlılığı doğurması dâhil olmak üzere çeşitli çalışma sınırlılıklarını kabul etti. Ayrıca anket, katılımcılardan hangi belirli sohbet botlarını kullandıklarını tanımlamalarını ya da etkileşimlerinin niteliğini betimlemelerini istemedi; bu da tavsiyenin güvenliğini, kalitesini veya klinik uygunluğunu analiz etme kapasitelerini sınırlandırıyor.

Yine de bulgularının, gençlerin ruh sağlığı bakımında yapay zekâ sohbet botlarının gelişen rolünü anlamanın ve şekillendirmenin aciliyetini vurguladığını belirttiler.

Yazarlar, “Bu teknolojiler gençlerin günlük yaşamlarına giderek daha fazla entegre oldukça, psikolojik müdahalelerin daha geniş ekosisteminde aktif katkı sağlayıcılar olarak anlaşılmalıdır” sonucuna vardı.

Kaynaklar

1. McBain RK, Cantor JH, Breslau J, ve ark. ABD’li ergenler ve genç yetişkinler arasında ruh sağlığı için yapay zekâ sohbet botu kullanımı ve bunun açıklanması. JAMA Pediatr. Çevrim içi yayımlanma tarihi: 01 Haziran 2026. doi:10.1001/jamapediatrics.2026.2015 (🔗)
2. Verlenden JV, Fodeman A, Wilkins N, ve ark. Lise öğrencileri arasında ruh sağlığı ve intihar riski ile koruyucu etkenler—Gençlik Risk Davranışı Anketi, ABD, 2023. MMWR. 2024;73(4):79-86. doi:10.15585/mmwr.su7304a9 (🔗)
3. Faverio M, Sidoti O. Gençler, sosyal medya ve yapay zekâ sohbet botları 2025. Pew Research Center. 9 Aralık 2025. Erişim tarihi: 1 Haziran 2026. (🔗)