Monthly Archives: Haziran 2026

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

Yapay Zekağ, Etik Zekağ (Tanıl Bora), yapay zekâ çağının iki yüzünü aynı anda görüp bunları etik bir sükûnete yatıran, üçüncü yüzü ise dışarıdan tamamlanan bir metindir (🔗): Palantir’in açık komutası, Gabriel’in yumuşak etiği, veri merkezlerine karşı yükselen yerel direnç. CurAI görünürlüğü seçti; GenAI seçilmiş görünürlüğe içerik yetiştirdi; veri merkezi bu devrenin maddi bedeni oldu (🔗). Palantir komuta iskeletini, etik zekâ vicdan derisini, anti-data-center movement ise toprağa bastığı noktadaki çatlağı gösterir (🔗).

(playlist)
(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Spirit of the North Enhanced, kısaca SotN1, ilk bakışta kuzey ışıklarının doğuşunu anlatan sessiz bir tilki yolculuğudur. Oyunun açık mitolojik çekirdeği Fin Tulikettu / revontulet efsanesine dayanır: ateş tilkisi karlı tepelerde koşar, kuyruğundan çıkan kıvılcımlar göğe saçılır, kuzey ışıkları belirir. Bu çekirdeğin etrafında İzlanda’nın volkanik manzaraları, hexagonal bazalt patikalar, Nordik runestone ve standing stone estetiği, kayıp bir uygarlığın taş hafızası ve konuşma kullanmayan çevresel anlatı yer alır. Bütün bu kuzey yüzeyi Türkçe okunduğunda başka bir hafızaya açılır: oyun, Bozkurt-Asena efsanesinin Tilki-Asena’ya çevrildiği [oyundaki tilkinin tilki sesi çıkarmak yerine kurt gibi havlaması da bu yorumu destekler], Orhun Yazıtları’nın lanetlenmiş taş düzeneklere dönüştüğü, Ötüken’in ise coğrafi bir merkezden çok bozulmuş bir töresel dolaşım haline geldiği karanlık bir masal gibi çalışır. Ötüken burada taş, yol, Kut, çiçek, asa, ruh, ses, geyser ve gök arasında kurulan bir il tutma düzenidir; lanet de bu düzenin sarılması, yanlış hizalanması, melankoliye saplanması ve yeniden çalıştırılmayı beklemesidir (🔗).

(playlist)
(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Spirit of the North Enhanced, ilk bakışta sessiz bir kuzey masalıdır. Kızıl bir tilki karlı bir dünyada uyanır, gökteki kırmızı izi takip eder, mağaralara iner, taşlara enerji üfler, kayıp bir uygarlığın kalıntıları arasında yol alır ve sonunda kuzey ışıklarının içine çıkar. Oyunun geliştiricileri bu çekirdeği açıkça Fin Tulikettu efsanesine bağlar. Tulikettu, “ateş tilkisi” demektir. Efsaneye göre ateş tilkisi karlı tepelerde koşarken kuyruğu taşlara sürtünür, kıvılcımlar göğe yükselir ve kuzey ışıklarını oluşturur. Fince revontulet sözcüğü de “tilki ateşleri” anlamına gelir. Oyunun resmî ilham hattında bu efsaneye İzlanda manzaraları, siyah kum, buz, jeotermal havuzlar, altıgen bazalt sütunlar, İskandinav runestone / standing stone estetiği ve sözsüz çevresel anlatı eklenir (🔗).

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

‘Beyaz Çiçekler Açarken’ diye çevrilen Japon şarkısı 白い花の咲く頃 / Shiroi Hana no Saku Koro, ilk bakışta eski bir memleket ayrılığı şarkısı gibi durur. Bir kişi amayurdunda beyaz çiçekleri, beyaz bulutları ve beyaz ayı hatırlar; bir veda anı, başını eğmiş örgülü saçlar, yankılanan bir yalnızlık ve yaslı bir bakış sıralanır. Şarkının Türkçe çevirisinde üç kıta art arda “O beyaz çiçek”, “O beyaz bulut”, “O beyaz ay” diye kapanır (🔗). Bu üç beyazlık, Hiroşima ve Nagasaki sonrasının görsel belleğine yerleştirildiğinde sıradan doğa imgeleri gibi kalmaz. Beyaz çiçek yerdeki masumiyet ve patlama ışığı olur. Beyaz bulut atom bombasının mantarı olur. Beyaz ay, mantar bulutu dağıldıktan sonra sahnenin üstünde kalan solgun tanıklık olur.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Bütün Sahne Bir Anda

Haziran 2026’da yapay zeka etrafında tuhaf bir politik sahne oluştu. Bernie Sanders, büyük yapay zeka şirketlerinin yarısına kamunun sahip olması gerektiğini önerdi. Sam Altman onunla buluştu ve yüzde 50 eşiğini reddederken kamusal özsermaye fikrinin genelini kabul etti. Donald Trump ise ardından Amerikan halkının yapay zekanın başarısından yararlanacağı olası bir ortaklıktan söz etti. Associated Press bu yakınsamayı ikinci bir olgunun yanına yerleştirdi: veri merkezlerine karşı kamusal direnişi ulusal politikacıların ve yapay zeka yöneticilerinin görmezden gelmesi zorlaşmıştı. Michigan’daki aktivistler devasa bir veri merkezi projesini eleştirdi. Amerika Birleşik Devletleri’nin çeşitli yerlerindeki sakinler elektrik talebi, su tüketimi, çevresel etkiler, işler ve yerel yükler konusunda kaygılarını dile getirdi. Josh Hawley sağ-popülist bir çizgi ekledi: veri merkezi geliştiricileri kendi elektriklerini, şebekelerini ve su tedariklerini kendileri ödemeliydi. Kamusal mülkiyet tartışması ve veri merkezi tepkisi birlikte geldi (🔗).