Category Archives: Bilim

Yerçekiminin Kaynağı ve Newton Kanunları Üzerine — Erik P. Verlinde

Erik P. Verlinde — 6 Ocak 2010 — arxiv.org

Özet:

Başlangıç ilkelerinden ve genel varsayımlardan yola çıkan, uzayın holografik bir senaryo yoluyla belirgen olduğu kuramdan Newton’un yerçekimi kanununun doğallıkla ve kaçınılmazca ortaya çıktığı gösterilir. Yerçekimi, maddî cisimlerin konumlarıyla ilişkili bilgilerde olan değişimlerden kaynaklanan entropik bir güç olarak izah edilir. Sunulan savların izafî genellemesi doğrudan doğruya Einstein denklemlerine ulaşır. Uzay belirgen olduğunda Newton’un atalet kanununu bile izah etmek gerekir. Eşdeğerlik ilkesi aslında işte bu kanunun kaynağının entropik olduğu sonucuna bizi vardırır.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Yeni Bir Yerçekimi Kuramı İlk Sınavını Geçti. Fizik Açısından Taşıdığı Anlam Şöyle — Cecille De Jesus

Cecille De Jesus — 19 Aralık 2016 — futurism.com

Erik Verlinde’nin belirgen yerçekimi [emergent gravity] kuramı karanlık madde parçacığının varolmasına gerek kalmadan yerçekimi davranışına anlam veriyor. Leiden Gözlemevi’nden araştırmacılar Verlinde’nin kuramının geçerli olup olmadığını anlamak için 33 binden fazla galaksiyi ele aldılar.

Belirgen Yerçekimi

2010’da Amsterdam Üniversitesi ve Delta Kuramsal Fizik Enstitüsü’nden meşhur sicim kuramı uzmanı Erik Verlinde yerçekiminin tabiatın aslî bir kuvveti olmadığı, daha ziyade “belirgen bir görüngü” olduğu fikrini önerdi. Ve şimdi, Einstein’ın kendi genel izafiyet kuramının son versiyonunu yayınlamasının yüz yıl ardından, Verlinde kendi yerçekimi yaklaşımını açıklayan makalesini yayınladı – bildiğimiz anlamdaki fiziğin temellerine meydan okuyan büyük bir iddiası var.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Devlerin Omuzları — Bilim Yürüyüşü Norveç

Kız bakar ışıl ışıl yıldızlara
Yenilerini keşfetmeyi hayal eder
Gezegen yaylarını çizer
Hareketleri onu büyüler
Soyarken kalın kabuğunu hakikatin
Sonu gelmez yinelemeleri içinde
Olguların çıktığı yeri arar
Veri kümesi ve hesaplamalar

Küçük çocuk anlamak ister
Neden dünyanın her yerinde arıların öldüğünü
Onu endişelendirir hayatın zinciri
Böceklerin uçmasına bağlı olan zinciri
Tabiatın uyarı işaretlerini görür
Ölen türleri, yükselen suları görür
Bilgi sicimleri intertwine olurlar
Oğul ve kızlarımızı umutlandırırlar

El ele yürürüz, güçlüyüz, bu omuzların üzerinde dururuz
Peşine düşüp savunmak için tüm bilgileri elimizden geldiğince

Kadın ileri yaşlarında bilir
Bilimin meyvelerini birinci elden
Diler ki torunları da sahip olsun
O aynı keşiflere, susturulmadan
Minyatürler büyütülür
Mikroskoptan doğan içgörüler
Belgeler ve geçerlemeler
Sorgulayan parlak zihinler cesaret eder

El ele yürürüz, güçlüyüz, bu omuzların üzerinde dururuz
Peşine düşüp savunmak için tüm bilgileri elimizden geldiğince

El ele yürürüz, güçlüyüz, müthiş omuzların üzerinde dururuz
Peşine düşüp savunmak için tüm bilgileri

Bilim Yürüyüşü Norveç

Okumaya devam et →

1 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Şarkı

Serçeler nereye gitti? — Sanjeeva Raj

tmp_15411-14TH_SPARROW-856409104

Çevirenin notu: Bir tanesi 31’inci Yersiz Kitabın kapak resminde. Bir tanesi Portland’da Bernie Sanders’ın kürsüsüne gelip konmuş. Bir sürüsüne MIT kampüsünde ekmek ufalamıştım. Twitter’daki @YersizSeyler hesabında gözüküyor.

Sanjeeva Raj — 14 Eylül 2014 — thehindu.com

İnsanların şehir alanlarındaki hızlı yaşam tarzı değişiklikleri serçelerin muhafazakâr yaşam tarzıyla giderek daha uyumsuz kalır.

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Intertwine olurlar — IBF

Uyumanın esas işlevi dinlenmek değil, hesaplamalar yapmaktır. Günsel bileşimsel patlamaların çözümlenmesidir. Besleyici değil, sindiricidir.

Evrimsel hesaplaşma da Efendi-Köle (Hegel) günsel efsanesiyle olmaz, Freudcu rüya işiyle olur. Rüyalar gececil hesaplamaların sonuçlarıdır. O zaman “Türleşme : Speciation”ın genetik merkezden ötelenmesi, desentralizasyonu gereklidir.

Genetik kod, okunmak için yazılmıştır. Yazılanlar durdukları yerde neyin ne olduğunu belirleyemez. İnsan uygarlığının tüm yazıtları da böyledir, genetik kod da böyledir. Nasıl ki her yazılı eser bir okuyucu muhataba yönelikse, her genetik kod da gerçelleyici bir muhataba [actualizing addressee] yöneliktir.

Bu muhataplık, geni taşıyan hücre, birey, topluluk veya türle kısıtlanamaz. Hücrelerarası, bireylerarası, topluluklararası ve türlerarasıdır. Çünkü bu düzeylerin her birisi, genetik işaretlerin farklı bir alfabeye çevirisini yapar. Bu çevirinin en bariz örneği, cinsiyet farkıdır.

Genetik düzeyde XX // XY halinde gözlenebilen bir farkın insan uygarlığı düzeyinde kadın // erkek diye simgesel bir farka çevirisi yapılır. Böylece insanlığın tüm yazılı eserlerini okuyacak muhataplıkla genetik kodlarını okuyacak muhataplık birbirleriyle intertwine olurlar.

Bkz. Türkçesi olmayan 37’nci Yersiz Kitap Sosyoteknik Bilişe Giriş‘te “Nörobilim diyalektik bir sosyoteknik biliş felsefesi geliştirebilir”

IBF

2 Yorum

Filed under Bilim

Olmayadabilir — çeviri derlemesi

olmayadabilir-kapak(54 sayfa — PDF — LaTeX)

İçindekiler

— “Brocken Hayaleti” Moher uçurumunda gözlendi

— Büyük Patlama (Cursive)

— Mikorize Paylaşım Ağlarının Ne Olduklarını Öğreniniz (IBF)

— Dünya Gezegen Olmayadabilir (Michael Tanne)

— Charlie Chaplin Nasıl Çuvalladı

— Pippi Uzunçorap

— Anında renkli televizyon (İsveç televizyonu)

— Küçük Adam (Anonim)

— Sunî istihbaratla öğretilen bilgisayar grafiği canlandırmasına bir tepki (Hayao Miyazaki)

— Garip: Merkel el sıkışmak istedi, Trump karşılık vermedi (Jessica Estepa)

— Telekulak iddialarıyla yüzleştirilen Trump Merkel’e “En azından ortak bir şeyimiz var, belki” dedi (Noah Friedman, Natasha Bertrand)

— Japon Başbakan Şinzo Abe’nin ziyareti sırasında Trump’ın çevirmenin memelerine “kafayı taktığı” bildirildi (Chris Sommerfeldt)

— Entropi (Kelly Osbourne)

— Türkiye için #ScienceMarch #BilimYürüyüşü Twitter hesabı açıldı

— Bilim Yürüyüşü Neden Halk’a Dayanamaz? (IBF)

— Çok çok önemli bir şey (Jane Goodall)

— Size yazarkenki umudum inkârcılığı yenmenizdir (Dr. Işık Barış Fidaner)

— Psikanaliz ölçünün 1’inin himayesi altında geliştirilemez (Jacques-Alain Miller)

— Ben bir Arktik araştırmacısıyım. Donald Trump benim atıflarımı siliyor (Victoria Herrmann)

— Dünya’ya yaptığımızın 66 milyon yıldır hiç benzeri yaşanmamış diyor bilimciler (Chris Mooney)

— Enerji Bakanlığı İklim Ofisi’nin “İklim Değişimi” Terimini Kullanması Yasaklandı (Robin Andrews)

— Uzamsal Olandan Bileşimsel Olana Doğru (Dr. Işık Barış Fidaner)

— Çok Boyutlu Cisimlerin İzdüşümlerinin Ve Arakesitlerinin Alınması

— Elements (Eser Aygün)

Diğer kitaplar

1 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Kitap

Çok çok önemli bir şey — Jane Goodall

Merhaba, ben Jane Goodall. Size Bilim Yürüyüşü’nden bahsetmek istiyorum. Bilim benim hayatımda çok önemli bir rol oynamıştır. Bilimciler ilgi çekici insanlardır. Bugün kimi insanların bilimi küçülttüklerini görmek, hem kendimizi hem de bugün gezegenimizde olup bitenleri anlamamıza yardım etmekte bilimin oynayabileceği rolü küçülttüklerini görmek insanı rahatsız ediyor. İnsan eyleminin iklim üzerindeki etkisiyle ilgili bilgileri toplamaya birçok bilimci yıllarını vermiştir. İklimin değiştiğinin tartışılacak bir yanı yoktur. Dünyanın her yerinde bu değişimi gördüm; ve kimilerinin iklimdeki bu değişime insanların tesir etmiş olduğunu inkâr edebilmesi doğrusu pek absürttür; o yüzden ben umarım ki gerçekten elinden gelen herkes bu yürüyüşe katılır. Umarım yürüyüşle ilgili bilgiler paylaşarak, arkadaşlarınızı katılmaya teşvik ederek yardım edersiniz. Sizinle yürümeyi çok isterdim. Yapamam, çok uzaktayım, ama yürüyüşte gerçek boyutta karton bir Jane olacak, orada olmak istediğimi ve manevî anlamda sizinle orada olduğumu herkese gösterecek. O yüzden lütfen bu yürüyüşe katılın, çok çok önemli bir şey, teşekkürler.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bildiri, Bilim

Dünya Gezegen Olmayadabilir — Michael Tanne

Michael Tanne — 21 Mart 2017 — medium.com

Dünya gezegen olmayadabilir. Haleakala, Hawaii’deki yıldıztaşı tetkik teleskopu Pan-STARRS 1’in 27 Nisan 2016’da tespit ettiği Yıldıztaşı 2016 HO3, Dünya’nın bir yoldaşıdır, [Kamoʻoalewa] sahi bir uydu sayılamayacak kadar uzaktadır.

Dünya ile Yıldıztaşı 2016 HO3’ün yörüngesi

“2016 HO3, gezegenimizin etrafında döngü yaptığı için, ikimiz beraberce Güneş etrafında dönerken bizden fazla uzaklaşmaya asla yeltenmediği için, onu Dünya’nın sanki-uydusu diye adlandırıyoruz,” dedi Paul Chodas, NASA’nın Pasadena, California’daki Jet İtim Laboratuvarı’nda Dünya-Yakını Nesne (NEO) Çalışmalar Merkezi yöneticisi.

Yıldıztaşı 2016 HO3, Dünya’nın kendi yörünge mahallini temizlememiş olduğunu kanıtlar. O hâlde, 24 Ağustos 2006’da benimsenen Önerge 5A’dan beri IAU’nun (Uluslararası Astronomi Birliği) coşkuyla savunduğu gezegen olma tanımına göre Dünya bir ‘cüce gezegen’dir, çünkü yörüngesini temizlememiştir, yaptıkları tanımın tek kriterini Plüton gibi o da karşılayamaz. (Pek az ‘gezegen’in kendi yörüngesini temizlemiş olduğunu bence zamanla keşfedeceğiz).

Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Enerji Bakanlığı İklim Ofisi’nin “İklim Değişimi” Terimini Kullanması Yasaklandı — Robin Andrews

Robin Andrews — 30 Mart 2017 — iflscience.com

Hatırlatmak gerekiyorsa size söyleyelim, BE’de bilimci olmak için kötü bir zamandayız. Federal bir araştırma grubu için çalışıyorsanız, susturulmuşsunuz, fonlarınız tarihî alçak seviyelere düşürülmüş ve entelektüel karşıtı bir papağanlar kurulu sürekli yalan söylediğinizi söylemekte.

Bu ay başında “bilim” kelimesi Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) görev beyanından, karbondioksitin gezegeni ısıttığını düşünmeyen bir adamın himayesinde, çıkarılmıştı. Anlaşılan şimdi de Enerji Bakanlığı iklim değişimi araştırma ofisinin “iklim değişimi” sözünü kullanması yasaklanmış.

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

“Brocken Hayaleti” Moher uçurumunda gözlendi

tmp_3796-cropped_Brochen-Spectre--Sean-Tomkins-856409104

 28 Mart 2017 — IrishCentral

Yukarıdaki resmi bir okurumuz, Sean Tomkins, Clare ilinde Moher uçurumunda çekti. Uçurumun doğal güzelliğinin yanısıra resimde “Brocken Hayaleti” denen ender görsel tabiat olayı görülüyor.

Oxford sözlüğünde “güneş alçakken yüksek dağ bölgesinde bir gözlemcinin bir bulut grubu üstüne düşen büyütülmüş ve genelde gökkuşağı gibi şeritlerle sarılmış gölgesi” diye tanımlanmış.

Ne güzel.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

5 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim