Category Archives: Bilim

Ben bir Arktik araştırmacısıyım. Donald Trump benim atıflarımı siliyor — Victoria Herrmann

tmp_24288-5453-856409104

Victoria Herrmann — 28 Mart 2017 — theguardian.com

Siyaseten güdülenmiş bu veri silmeler Arktik’in [kuzey kutbu] küresel ortalamanın iki katı hızında ısındığı bir zamanda yapılıyor

Arktik araştırmacısı olarak verilerde gedikler olmasına alışkınım. Çağdaş standartlara göre BE Arktik sularının sadece %1’i tetkik edilmiştir. Aslında bugün kullandığımız haritalardan bazıları ikinci dünya savaşından beri güncellenmemiştir. Bilinmez sularda gezinmek zor gelebilir, ama dünyanın bu kadar uzak bir yerinde çalışmanın başka yolu yoktur.

Gerçi geçtiğimiz iki aydır daha başka türden bir bilinmez bölgede geziniyorum: elimizdeki azıcık verinin Trump idaresince silinmesiyle açılan gediklerde.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Bilim Yürüyüşü Neden Halk’a Dayanamaz? — IBF

Bilim halka itimat etmez. Bilim halktan yetki ve onay almaz. Bilim halk tarafından geçerlenmez. Bilimi pratiği halka ait değildir. Bilimi sürdüren halk değildir. Bilime halk güvenmez bile.

Ve halk bilime güvenmemekte haklıdır çünkü bilim dendiğinde bilimsel kavrayış ve pratiğe ilişkin birbiriyle uyumsuz çok sayıda yorumlanış anlaşılır. Thomas Kuhn bunlara “bilimsel paradigmalar” demiştir. Bilimin “halk”tan daha başka belirlenimleri vardır.

Türkiye Bilim Yürüyüşü adına @BarisFidaner yazdı.

İlham veren Çarliston Bilim Yürüyüşü’ne teşekkürler.

1 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Mikorize Paylaşım Ağlarının Ne Olduklarını Öğreniniz — IBF

Değerli okuyucular,
Bu blogdaki çeviriler kafanızda canlandırıp sonra kimseye söylemeyip kendinize saklayasınız diye yapılmadı. Şahsi aksesuarlar gibi üzerinizde gezdiresiniz diye de yapılmadı. Kendi kendinize okuyup rüyanızda göresiniz diye de yapılmadı. Tabi ki geceleri iyi uyumanız ve güzel rüyalar görmeniz herkesin ortak temennisidir, yine de rüya görmekle kendinizi var etmiş olmazsınız.

Yersiz Şeyler’in Yersiz olmaları, yok olmaları, hiç olmaları demek değildir. Yersizlik demek, sabitlenememek demek, sicimle, halatla, çiviyle, bantla tutturulamamak demektir. Bu yersizliğin ne anlama geldiğini Mikorize Paylaşım Ağları örnekliyor:

Mantarlar ve bitkiler aynı bizim bu İnternetimiz gibi iletim ve haberleşme ağlarıyla birbirlerine bağlanmışlardır. Aslında bunları daha ilkokulda öğrenmiş olmalıydınız ama eğitim sisteminin hâli malum.

Birlikte Hep Daha İyiye derlemesinin 60’ıncı sayfasından 70’inci sayfasına kadarki iki yazı (biri Wikipedia makalesi, diğeri bilim haberi) mikorizal ağları anlatıyor. 70’inci sayfadaki şekil, mantarlar aracılığıyla etkileşen bazı bitki türlerini gösteriyor. Doktora tezimde formülleştirdiğim kuramsal araçlarla bu şekli ve benzerlerini ürettim. Twitter’da açtığım Türkiye Bilim Yürüyüşü hesabında zaman zaman bu şekillere yer veriyorum.

Mikorize Paylaşım Ağı bir modeldir. Deleuze ve Guattari’nin kendi felsefî konumlarını betimlemek için müracaat ettikleri “Rhizome / Köksap” gibi bir modeldir. Ama bu iki model birbirlerinden çok farklıdır:

  • Köksap modeli “Anti-Ödip” ve “şizoanaliz” terimleriyle Sigmund Freud’u karşısına almıştır. Deleuze ve Guattari “Psikanalitik üçgenlemeye karşıyız” demişlerdir.
  • Mikorizal model ise Para-Ödip’tir. Freudcu parapraksis kavramını temel alır. Hegelci diyalektiği de temel alır. Sigmund Freud’u karşısına almaz, aksine onu savunur. Mikoriza Freud’un Düşlerin Yorumu‘nda kullandığı bir benzetmedir.

Hegel ile Freud’un nasıl sentezleneceğinin ana hatlarını tarif ettiğim metne, henüz Türkçesi olmayan 37’nci Yersiz Kitap Sosyoteknik Bilişe Giriş‘te “Nörobilim diyalektik bir sosyoteknik biliş felsefesi geliştirebilir” başlığıyla yer verdim (Türkçesi).

Bunları anlatmamın esas sebebi Yersiz Şeyler okurlarının okudukları her şeyi kendilerine sakladıklarını görmemdir. Lütfen okuduklarınızı kendinize saklamayınız. Başkaları ile paylaşmanın yollarını bulunuz.

Paylaşma kavramınızı Twitter’da RT yapmakla ve Facebook’ta Share yapmakla kısıtlamayınız. Başka paylaşım yolları, başka formüller, başka denklemler bulunuz.

Ne yapabilirsiniz? En basitinden DM’den sevdiklerinize gönderebilirsiniz. WhatsApp’tan küçük ya da büyük ailelerin küçük ya da büyük bireylerine gönderebilirsiniz. Müzik grubunuz varsa Türkçeye çevrilmiş şarkı sözlerini provalarınızda seslendirebilirsiniz. Radyo programınız varsa metinler seçip okuyabilirsiniz. Yersiz Kitapları gözden geçirirseniz hiç eskimeyecek onlarca metin bulursunuz.

Bu yazılar sizin için hazırlanmış ayaklardır, sihirli ayakkabılardır. Onlarla yürüyünüz. Onlar sizi hiç gitmediğiniz yerlere götürecek.

Uzamsal olandan çıkıp ve Bileşimsel olana geliniz.

İyi günler,

IBF

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

To hell with atomic physics, to hell with professorship — Kadir İnanır

Man: You know brother, I thought you like science and knowledge, books, calculations, I thought you as quiet as a mouse. If we leave here tomorrow, how will you study? So many books, files and stuff… Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Birlikte Hep Daha İyiye — derleme

birlikte-hep-daha-iyiye-kapak(110 sayfa — PDF — LaTeX)

İçindekiler

— Aşkın Astronomik (Klaxons)

— 2017’nin Gelişi (Franco ‘Bifo’ Berardi)

— Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim (IBF)

— Taş Kağıt Makas: Dilbilimsel Bir Yaklaşım (Altuğ Işığan)

— Küresel Oyun Karmaşası 2017’nin teması…

— Işığın çocuğu

— Tam Gaz’daki Müthiş İlişki (Cara Ellison)

— Twitter’daki #FolklorPerşembe hashtagi nasıl da küresel bir olaya dönüştü (David Barnett)

— Neden Perşembe? Çünkü tek efsane! #FolkloreThursday (Dr. Işık Barış Fidaner)

— Fırtınaya Doğru (Blind Guardian)

— Mycorrhizae ağı (Wikipedia)

— Ormanların İnterneti (Ed Yong)

— Fedadan Kalanın Yüceltimi ~ (Atharva Veda)

— Savaş var (Leonard Cohen)

— Kammenos Yunan ordusunun sınır karakolundan Ankara’ya katı bir mesaj gönderdi

— Daha onbeş yaşındaymış

— Destina (Yeni Türkü)

— Doğrulanmış Bilgi Yerine Sentezlenmiş Bilgi

— Can sıkıntısına varır (Zygmunt Bauman ile görüşme)

— Horace ile Pete (Paul Simon)

— 30 Eylül

Diğer kitaplar

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Görüşme, Kitap

Gölge ile Hayal — çeviri derlemesi

golge-ile-hayal-kapak(55 sayfa — PDF — LaTeX)

İçindekiler

— Gölge ile hayal

— En büyük tevazu ile rica ederim (Friedrich Trump)

— Entropi (Walk The Moon)

— Akademik yayıncı Walter de Gruyter’e açık mektup (Akademik Filozoflar)

— Olasılık ve Görcüllük (Slavoj Žižek)

— NASA kaynaklı çeviriler yapmak editörümüzün fikriydi (IBF)

— Kuantum Kanunları Siyahlı, Beyazlı, Siyahbeyazlı (Uluslararası Meşguliyet Makineleri)

— Bazı Uzmanlardan Justin Trudeau’nun Kuantum Bilgisayar İzahını Puanlamalarını İstedik (Daniel Oberhaus)

— Bir Fizikçi İzah Ediverdi: “Geniş Hadron Çarpıştırıcısı Hayaletlerin Varolmadığını Kanıtlar” (Bec Crew)

— Bozulan Sondalarla Fukuşima Robot Mezarlığına Dönüyor (Tom Hale)

— Suriye’de cihatçılarla savaşmak için eğitim alıp ‘Ölüm Hanım’ olduktan sonra terörist diye yaftalanan Danimarkalı öğrenci her şeyi kaybettiğini anlattı (Nick Fagge, Lara Whyte)

— Danimarka Tüm Elektrik Gereksinimini Karşılayacak Rüzgâr Enerjisini Çarşamba Günü Üretti (Joshua S. Hill)

— İngiliz vekil Joan Ryan Türkiye hakkında meclis toplantısı yapılmasını emniyet altına aldı

— Türkiye’de devlet denetimli İnternet karşısında hareketler: Kısa bir tarih anlatımı ve gelecekteki zorluklar üzerine (Alternatif Bilişim Derneği)

— İstanbul’da Diskotek: Atlatma Taktiklerini Paylaşmak

— Özgür düşünen bilimci İran’da hapis ve durumu çok ağır

— İran’da ölüm cezasıyla tehdit edilen hapsedilmiş felaket tıbbı uzmanının salıverilmesi için acil çağrı (Caroline Pauwels, Ives Hubloue)

— Ahmetrıza Celalî’ye çocuklarından mektup

Diğer kitaplar

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Kitap

İran’da ölüm cezasıyla tehdit edilen hapsedilmiş felaket tıbbı uzmanının salıverilmesi için acil çağrı — Caroline Pauwels, Ives Hubloue

Caroline Pauwels, Ives Hubloue — 2 Mart 2017 — demorgen.be

carol

VUB Rektörü Caroline Pauwels (Illias Teirlinck)

Adalet Başkanı Ayetullah Sadık Larijani Hazretleri’ne

Hazretleriniz,
En derin endişelerimize konu olan Dr. Ahmetrıza Celalî adına size müracaat etmek isteriz. Dr. Ahmetrıza Celalî’nin, İsveç’te yaşayan bu evli ve 45 yaşında İranlı hekimin, Nisan 2016’da yaptığı son İran ziyaretinde tutuklanmış olduğunu ve o zamandan beri Tahran’daki Evin hapishanesinde tutulduğunu öğrenmek, hem de alenen beyan edilen bir itham olmaksızın, bizi endişelendirdi.

Öğrendik ki 31 Ocak’ta, kendi avukatı bulunmadan, Tahran Devrim Mahkemesi’nin 15’inci branşına sevk edilmiş ve oradaki hâkim yargıç ona “casusluk”la itham edildiğini ve ölüm cezasıyla yüz yüze gelebileceğini söylemiş.

Aralık 2016’da yetkeler Dr. Ahmetrıza Celalî’ye yoğun baskı yaparak “düşman bir hükümet” için casusluk yaptığını “itiraf eden” bir beyanı imzalamaya zorlamışlar. Reddettiği zaman onu “Allah’a düşmanlıkla” (moharebeh) itham edeceklerini söylemişler, bu da ölüm cezası demek. Celalî bunu protesto ederek 26 Aralık 2016’da açlık grevine, 24 Şubat’ta susuzluk grevine başladı ve o zamandan beri sağlığı kötüleşti.

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Özgür düşünen bilimci İran’da hapis ve durumu çok ağır

Giovanni Gaetani — 15 Mart 2017 — iheu.org

img_0076-1-768x808

Profesör Ahmetrıza Celalî ailesiyle Barcelona’da

Uluslararası İnsanî ve Etik Birlik (IHEU) olarak Ahmetrıza Celalî’nin sağlığı hakkında son bildirdiğimiz durumdan beri endişemiz giderek artmıştır.

Geçen ay Celalî İran’da “milli güvenlik” problemi sayılarak ölüm cezasıyla tehdit edildi. Tahran ve Şiraz’da üniversitelerde atölye çalışmalarına katılmak için seyahat ederken güvenlik kuvvetleri onu tutuklayarak “düşman bir milletle işbirliği yapmak” ve “Allah’a düşmanlık” ile itham etti.

Kendine avukat tutmasını yasaklayan İranlı yetkeleri protesto eden Celalî 26 Aralık’tan beri açlık grevindedir ve 24 Şubat’tan beri sıvı almayı reddetmektedir; artık şartları kritik seviyede kötüleşmiştir. Sadece 55 kg ağırlığındadır, tutuklanmasından beri 27 kg kaybetmiştir ve bir dizi sağlık sorunu yaşamaktadır, bayılma, idrarda kan, böbrek sorunları, nöbetler, kalp ve karın ağrıları çekmektedir. Haftada sadece bir kez iki dakikalığına ailesini aramasına izin vardır.

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Ahmetrıza Celalî’ye çocuklarından mektup

17103262_1886505911616220_1071589602118054406_n1 Mart 2017, EN [%]

Sevgili Baba,

Seni son gördüğümden beri 11 ay geçti. Seninle son konuştuğumdan beri bir ay kadar geçti. Ve senin gülümseyen bir resmini gördüğümden beri bir dakika geçti, oturmuş merak ederken tüm bunların neden senin başına gelmesi gerektiğini.

Her gün senin eve geri döneceğin ânı hayal ediyorum. Sana yine sarılabileceğim günü hayal ediyorum. Sonunda seni görebileceğim, seninle konuşabileceğim günü. Eve geri döneceğin ve hep yaptığın gibi Ariyo’yla ninja oyunu oynayacağın günü hayal ediyorum.

Okumaya devam et →

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Ormanların İnterneti — Ed Yong

Yeni çalışma farklı türlerden ağaçların köklerini bağlayan mantar interneti yoluyla bol bol karbon alışverişi yaptıklarını gösterdi.

Ed Yong — 14 Nisan 2016 — theatlantic.com

1999’da bir grup bilimci Christian Körner‘in öncülüğünde her Noel’de binlerce kişinin yaptığını yaptı: Norveç alaçam ağaçlarını tüplerle sardılar. Ama bunu Mart ayında yaptılar, Aralık ayında değil. Ve ağaçlar İsviçre’nin bir ormanındaki 40 metrelik devlerdi, oturma odasındaki 2 metrelik tıfıllar değil. (Ekibin vinç kullanması gerekti.) Ve tüplerin üzerinde lambalar ve ıvır zıvır şeyler yoktu. Bir dizi minik delik vardı, o deliklerden karbondiyoksit pompalanıyordu.

Ekip, yabanî alaçamlardan dört tanesini yıllarca böyle ilaçladı. Havaya pompalanan yüksek atmosferik karbondiyoksit seviyeleriyle ağaçların nasıl baş edeceğini görmek istediler. Ama süreç içinde, ve adeta bir kaza eseri, köklerini gizlice bağlayan mantar interneti yoluyla, “ormanların interneti” yoluyla, farklı türlerden ağaçların bol bol karbon alışverişi yaptıklarını gösterdiler.

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim