Category Archives: Suni muhaberat

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Giriş: Algoritma kelimesine sinen tedirginlik

Algoritma kelimesi bugün iki ayrı korkuyu aynı anda taşıyan tuhaf bir kelime haline geldi. Bir yanda matematik derslerinden ve bilgisayar biliminden gelen, nispeten masum bir anlamı var: Belirli bir işi yapmak için yazılmış, başı sonu belli adım adım talimat dizisi (🔗). Diğer yanda gündelik konuşmalarda, özellikle de Z kuşağı arasında, “algoritma beni gömdü”, “algoritma beni sevmiyor”, “algoritma yüzünden görünmez oldum” diyen cümlelerin taşıdığı daha karanlık bir anlam var. Burada artık ortada sadece bir tarif değil, davranışları, umutları, hayal kırıklıklarını eğiten görünmez bir düzenleme var. Aynı kelime hem kuru bir teknik tanıma, hem de neredeyse kader gibi işleyen bir sisteme işaret edince, düşünmek ve itiraz etmek zorlaşıyor. Ne zaman gerçekten kodlanmış bir düzenle karşı karşıya olunduğu, ne zaman sadece şartlandıran bir ortamın içindeyken ona “algoritma” adı verildiği karışıyor.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Açılımın ne olduğu sorusuna cevap arayan bir metin, en başta “açılım” kelimesini süslü bir teori olmaktan çıkarıp, gündelik cümlelere geri getirmek zorunda kalır. Bir yanda “kızgınım ama tam olarak neye kızgınım bilmiyorum” diyenler vardır, bir yanda “bu ilişki kötü ama niye kötü, anlatamıyorum” deyip konuyu kapatanlar. Bir de “bu ülkede bir tuhaflık var ama adı ne, çözemedim” diyen geniş bir kitle durur. Ortak nokta, hissin yoğun ama sahnenin bulanık olmasıdır. Açılım, bu yoğun ama muğlak paketleri tek tek açma işidir. Görüntüde tek kelime olan şeyin, içinde onlarca küçük an taşıdığını fark ettiren bir duraklama halidir. “Her şey aynı” diye elini sallayıp geçen bulanıklığın tam karşısına, “dur, hepsi aynı değil, içinde ne var bakmak lazım” diyen bir merak yerleştirir. Ayrıştırarak açmak, insanları ve olayları birbirine düşürmek değil, hepsini aynı kaba tıkıştırmaktan vazgeçmektir. “Herkes aynı”, “her şey aynı” kolaylığına karşı, “kim, nerede, ne zaman, kime karşı, hangi imkânla” diye detay soruları açmaktır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Giriş: sürekli kavga, sıfır hareket

Gündelik hayatın birçok sahnesinde aynı tablo belirir. Telefon ekranında sabah açılan bir tartışma, gece kapanmaz. Bir grup sohbetinde, iki mesaj yüzünden insanlar “blok”a kadar gider, ama kimse neye bu kadar kızdığını tam cümleye dökemez. Aile sofrasında aynı kelimeler dolaşır: özgürlük, saygı, emek, gelecek. Fakat anneyle çocuk, dede ile torun, bu kelimelerle aslında bambaşka dünyaları kasteder. İş yerinde toplantı odasında, okulda sınıfta, sosyal medyada yorumlarda hep aynı refleks çalışır: önce hızla taraf belirlenir, sonra o tarafın içine kilitlenilir, oradan bir milim oynanmamaya yemin edilir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Muhataplık, övmek ya da sövmekle değil, birinin varlığını gerçekten ciddiye almakla başlar. Birinin yüzüne bakarken, mesajını okurken ya da sesini dinlerken, kafanın içinde çok basit bir soru dolaşır: “Bu kişi benim dünyamı az da olsa etkileyebilir mi, yoksa sadece arka planda gürültü mü?” Cevap “gürültü” ise, orada övgü de gelse sövgü de gelse, muhataplık yoktur. Sadece ses vardır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Konuşma denince çoğu zaman çok basit bir şeyden söz ediliyormuş gibi davranılır. “İşte söylersin, biter.” Oysa en çok kavga çıkaran anlara bakıldığında, cümlelerin kısa, anlamların ise aşırı yüklü olduğu görülür. İki arkadaş arasında geçen sıradan bir mesaj tartışması buna iyi örnektir. Ekranda görünen sadece “İyi, peki.” cümlesidir. Birinde bu cümle “kabul ediyorum” anlamı taşır, diğerinde “buz gibi küstüm” anlamı. Sosyal medya ve mesajlaşma üzerine yapılan araştırmalar, yazılı iletişimde tonun sık sık yanlış okunduğunu, insanların boşlukları kendi kafasındaki en kötü senaryoyla doldurduğunu gösterir (🔗, 🔗). Bu yüzden, konuşmak sadece kelime göndermek değildir; konuşmak, kendini ve karşıdakini çevirmektir. Parantez açmak ise bu çevirinin çıplak gözle görünür hale gelmesidir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

💾🔄⚙️ Fabrika Ayarları 💾🔄⚙️

Giriş: İnsan sorusu bugüne nasıl iner

İnsan nedir sorusu, çoğu zaman kalın kapaklı kitapların kapağında durup duran, güncel hayata pek dokunmayan bir soru gibi konuşulur. Oysa aynı soru, sabah uyandığında telefonda “son görülme” saatine bakarken de, spam sandığın maillerin arasında işten çıkarılma mesajını görürken de, “süresiz” sandığın ilişkinin tek bir WhatsApp cümlesiyle bittiği anda da, bir anda sosyal medya hesabına giremediğini, hesabın kapatıldığını gördüğünde de bütün ağırlığıyla oradadır. Birkaç saniye önce her şey “normal” giderken, bir anda “ben kimim şimdi?” diye soran o iç titreyiş, insan denen varlığı anlamak için en çıplak malzemedir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🍂🏚️🪪 Haymatlos 🍂🏚️🪪

Giriş – Pasif alay ne değildir, neyi görünür kılar

Pasif alay dendiğinde çoğu zaman akla hemen tanıdık birkaç sahne gelir. Birinin bir başkasına konuşurken ses tonunu hafifçe kısması, cümlenin ortasına ince bir iğne yerleştirmesi, sonra da “şaka yaptım ya” diyerek geri çekilmesi. Ya da sofrada, toplantıda, sohbet arasında havayı bir anda ağırlaştıran, hedefini tam adlandırmayan ama herkesin üzerine alınmak zorunda kaldığı bir laf. Bu tablo, pasif agresif davranış denen şeyin gündelik karşılığıdır ve kapsamlı bir analizini, kılıfına uydurulmuş iletişim biçimlerinde üç seviye pasif agresif kurnazlık olarak açan metinde bulmak mümkündür (🔗). (YERSİZ ŞEYLER) Ancak burada “pasif alay” bundan daha fazla bir şeyi, hatta bambaşka bir düzeyi işaret eder.