Auto-rise: Arzu ancak kendisinden yetki alır — Slavoj Žižek

Devanın en başında aktarım olur: Analist (analizanın arzusunun hakikatini) bildiği-varsayılan-özne kılığında belirdiği anda aktarım ilişkisi devreye girmiştir.

Psikanaliz sürecinde ne istediğini bilmediğinden yakınan analizanın bütün ağlaşmaları analiste yönelir ve onun [analizanın ne istediğini] bildiğini örtükçe varsayar. Yani –analist büyük Ötekini temsil ettiği ölçüde– analizanın yanılsaması kendi arzusuna dair bilmezliğini ‘epistemolojik’ bir yetmezliğe indirgemesidir: Arzusunun hakikati [adeta] zaten vardır, büyük Ötekinde bir yerlere kayıtlıdır, yeter ki o hakikati aydınlatalım, arzu kendi yolunu bulacaktır…

Psikanalizin bitimi, aktarımın erimesi, bu ‘epistemolojik’ yetmezliğin ‘ontolojik’ imkansızlığa kaymasıyla olur: Analizan kendi arzusuna dair hakikatin büyük Ötekinde de bulunmayışını yaşamalıdır, kendi arzusunun güvencesiz, zeminsiz olduğunu ve ancak kendisinden yetki aldığını anlamalıdır.

İşte bu anlamda, aktarım eridiği anda analizanın analiste yönelttiği sorunun oku bizzat analizanın kendisine geri döner: Başta analizanın (histerik) sorgulaması cevaba sahip olduğu varsayılan analiste yönelmişti; sonradan analizan ikrar etmek zorunda kalır ki analistin kendisi analizana yöneltilmiş kocaman bir soru işaretinden başka bir şey değildir.

Bu da Lacan’ın ‘analist ancak kendinden yetki alır’ tezini açıklar (l’analyste ne s’autorise que de lui-même): Analizan kendi arzusunun Ötekinde desteksiz kalışını üstlenerek analist olur, arzusunun ancak kendi kendisinden yetki alabileceğini üstlenerek analist olur. Okun bu şekilde tersine çevrilmesi dürtüyü de tanımladığına göre denebilir ki (Lacan’ın da dediği gibi) psikanalizin bitiminde arzudan dürtüye kayma gerçekleşir.

Keyfin Metastazları’ndan

Türkçesi: Işık Barış Fidaner