Devrimciler ve Atasözleri — Slavoj Žižek

Bir zamanlar Louis Althusser devrimci önderleri üç tipolojiye ayırmıştı (Kierkegaard’ın insanları memurlara, hizmetçilere ve baca temizleyicilerine ayırması gibi):

1) Atasözlerine başvuranlar
2) Atasözlerine başvurmayanlar
3) Yeni atasözleri icat edenler

Birinci grup namussuzlardır (Althusser Stalin’i düşünmüştü), ikinci grup müthiş devrimci olsa da yenilgiye yazgılıdır (Robespierre), sadece üçüncü grup devrimin asıl tabiatını anlar ve başarıya ulaşır (Lenin, Mao).

Bu üçleme büyük Ötekiyle ilişkilenmenin üç farklı yolunu kaydeder (büyük Öteki simgesel tözdür, sözlü adetlerin ve hikmetlerin en iyi ifadesi de atasözlerindeki aptallıktır).

Namussuzlar devrimi kendi milletlerinin ideolojik geleneğine nakşetmekle yetinir (Sovyetler Birliği Stalin’e göre Rusya’nın ilerici gelişiminin son evresiydi).

Robespierre gibi radikal devrimciler yenilgiye uğrarlar çünkü geçmişten kopuşu gerçekleştirseler bile yeni adetler yerleştirme çabaları başarısız kalır (Robespierre’in din yerine yeni bir Üstün Varlık kültü geçirme fikrinin muazzam çöküşünü anımsayın).

Lenin ve Mao gibi önderler (en azından bir süreliğine) başarılı oldular çünkü yeni atasözleri icat ettiler, yani gündelik yaşamı düzenleyen yeni adetler yerleştirdiler.

En iyi Goldwynizmlerden biri şöyledir: Filmlerinde eski klişeler çok fazla olduğu için eleştirildiğini duyan Sam Goldwyn senaryo bölümüne bir genelge yazar:

Bize daha çok yeni klişeler lazım!

Haklıydı, bir devrimin en zor görevi de budur: Sıradan gündelik yaşam için ‘yeni klişeler’ yaratmak.

Güpegündüz Hırsız Gibi’den

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz Özdeyişik 📜, “İki Tip Ahmak (Budala, Bön) ve Aptal/Abdal” Slavoj Žižek, “Büyük Öteki: suçu üstlenilen, anlam güvencesi, keyfiyete tehdit, zevahiri kurtarılacak” Slavoj Žižek