🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

(öncesi: Cebir Yeni Toplumun Ebesidir)

Başlangıcı, çok eski ve çok tanıdık: İnsan toplumsal üretimin merkezinde olduğu sürece, bir gün kendi kaderini eline alabileceğine inandı. Marksist geleneğin temel çıkış noktası buydu; insan eliyle kurulan, insan eliyle yıkılacak bir dünya. Ama bu umut, tam da insanı üretim sürecine zincirleyen o “ayarlarda” gizliydi. Fabrika ayarları, yalnızca makinelerin değil; insanın da öznelliğinin, hayal gücünün, isyan kapasitesinin parametrelerini tanımlayan bir teknik düzendi.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

(öncesi: Üretim İntiharı: Mavi Yakanın Vaadi, Beyaz Yakanın Gerçekliği)

Bundan tam iki yüzyıl önce Marx, ‘cebiri’ toplumun doğum sancılarında, yeni olanın eskiden ayrışmasında kritik bir “zor” kategorisi olarak kullanmıştı. O dönem için cebir, devrimci şiddetin—kitle hareketlerinin, silahlı kalkışmaların, Paris Komünü’nün ya da Sovyetler’in—adıydı. Toplumsal ilerlemenin, eskiyi zorla yıkmadan yeninin doğamayacağının ifadesiydi. Bugün ise cebir—üretim tarzlarının ve toplumsal düzenin şekillendiği o radikal aralık—bambaşka bir anlama büründü: artık silah zoruyla değil, matematiksel kodlarla, algoritmalarla, otomasyon araçlarıyla gerçekleşiyor. Cebir, mavi yakalıların değil, beyaz yakalıların kendi kendilerini işlevsizleştirdiği bir çağın doğum sancısıdır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌀🎭💢 Raumdeutung 🌀🎭💢

Giriş: Algoritma Çağında Psikolojik Sömürü

Sosyal medya platformları, milyarlarca insanın dikkatini yöneten, şekillendiren ve kimi zaman istismar eden algoritmalarla çalışıyor. Bu algoritmalar kullanıcı deneyimini kolaylaştırmakla kalmıyor; aynı zamanda bireyin bilişsel süreçlerini, duygusal düzenini ve karar alma mekanizmalarını doğrudan etkiliyor. Son dönemde OpenAI CEO’su Sam Altman’ın bu sistemleri misaligned AI (amaçtan sapmış yapay zekâ) olarak tanımlaması, teknolojik inovasyonun etik sınırlarına yönelik kaygıları bir kez daha gündeme getirdi. Altman’a göre, “sosyal medya büyük ölçekli beyin sömürüsüdür” — çünkü bu sistemler, insanın iyiliğinden çok tıklama sayısına hizalanmıştır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌀🎭💢 Raumdeutung 🌀🎭💢

(İngilizcesi)

Sosyal medya akışları uyumsuz yapay zekâya bir örnektir; bunları çalıştıran algoritmalar sizin kaydırmaya devam etmenizi sağlamakta inanılmaz iyiler ve kısa vadeli tercihlerinizi açıkça anlıyorlar, fakat bunu beyninizdeki uzun vadeli tercihinizin üstüne yazan bir şeyi istismar ederek başarıyorlar — Sam Altman Nazik Tekillik

Peki ya dünyanın en güçlü yapay zekâsı, sosyal medyayı baştan inşa etmeye kalksaydı—bir bağımlılık makinesi olarak değil, gerçeklik testi ajanı olarak?

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

⚖️🤹‍♂️🕊️ İtidal Telkini ⚖️🤹‍♂️🕊️

Foti Benlisoy’un “zor” meseleleri ele alıyor gibi yapıp aslında Türkiye’nin solcu YouTube seyircisini oyalayan son röportajı, bir anlamda ülke entelijansiyasının halet-i ruhiyesinin küçük bir aynası. Röportajcı ise, konforlu kültürel mutabakatların sıcak suyunda, “zor sorularla” mücadele ediyor görünmenin ne kadar risk almadan yapılabileceğinin adeta canlı performansı. Sahne hazır, figüranlar yerli yerinde; cesaret ise, maalesef, göz kamaştırıcı bir yokluk halinde.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🍂🏚️🪪 Haymatlos 🍂🏚️🪪

(öncesi: Türkiye’nin Yurtdışındaki İşçi Sınıfı: Almanya Örneği Üzerinden Bir İnceleme)

Özgürlük Dünyası, Mart 1993: “Türkiye sol hareketi üzerine bir tartışma: Mihri Belli, Aydın Çubukçu, İhsan Çaralan, Mustafa Yalçıner” (dibar.net)

Türkiye sosyalist hareketinin “milli burjuvazi” meselesi etrafında dönüp duran tartışmalarında, asıl kilit sorunun öteden beri gözden kaçtığı ortada: Solun geleneksel bölümleri, Türkiye’de neden “milli burjuvazi” gelişmediğine, bunun tarihsel, coğrafi ve kültürel nedenlerine, burjuva devrimindeki aksamalara, küçük burjuva radikalizmine yahut feodal kalıntıların sürekliliğine takılırken; işçi sınıfının gerçek dinamikleri ve bunun Türkiye kapitalizminin özgün gelişim çizgisiyle olan ilişkisi yeterince sorgulanmadı. Özellikle 1960’lardan itibaren Türk işçi sınıfının nicelik ve nitelik olarak ana gövdesinin yurtdışında, Almanya başta olmak üzere Batı Avrupa’da “deplasmanda” oluşması ve bunun tüm sınıf ilişkilerine yansıması neredeyse hiç masaya yatırılmadı.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌀🎭💢 Raumdeutung 🌀🎭💢

(öncesi: Sinema: Estetizm Diktası ve Dinamizm Fetişi Arasında Bir Hastalık Faktörü)

Sinema, kendi meşruiyetini çoğunlukla eleştirel bilinçli seyirciye hitap ettiğini, estetikle bilinç yükselttiğini iddia ederek kurar. Salonlarda parlayan filmler ve onlara dair yapılan tartışmalar, neredeyse bir ‘aydınlanma ritüeli’ havası taşır. Ama aslında mesele bambaşkadır: Sinemanın hakiki hedefi, çoğu zaman, o “bön seyirci”dir; yani gözlerini perdeden ayıramayan, eleştirel kapasitesini bilinçdışının bir köşesine bırakan ve filmin libidinal oyunlarına gözü kapalı teslim olan seyircidir. Sinemanın büyüsünü sürdüren asıl enerji, tam da bu edilgen maruziyette, bu saf libidinal ekonomide saklıdır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🍂🏚️🪪 Haymatlos 🍂🏚️🪪

(İngilizcesi)

İsrail güçlerinin insani yardım gemisi Madleen’i durdurması ve ardından Avrupa Parlamentosu üyesi Rima Hassan’ı gözaltına alması, hızlı ve çok katmanlı bir uluslararası tepki doğurdu. Bu olay yalnızca siyasi ve diplomatik bir dalgalanma yaratmakla kalmadı, aynı zamanda uluslararası deniz hukuku, ablukaların yasallığı ve insani yardım aktivistlerinin hakları konusunda ciddi hukuki tartışmaların fitilini ateşledi. Olaydan bu yana yaşanan diplomatik ve hukuki yansımaların kapsamlı bir değerlendirmesi aşağıda yer alıyor.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🍂🏚️🪪 Haymatlos 🍂🏚️🪪

(İngilizcesi ve Almancası)

Greta Thunberg’in Madleen’de Gazze ablukasını kırmaya yönelik son girişimi, sadece bir başka haber başlığı ya da ünlü fotoğrafı değildi. Gösterişçi aktivizmin her yere yayıldığı bir dünyada Greta’nın yolculuğu, gerçekten Z Kuşağı’nın otantik ruhunu yansıtan nadir bir ahlaki cesaret örneği olarak öne çıktı; üstelik bu, sık sık onlara karşı silah olarak kullanılan klişelerden bütünüyle farklıydı. “Selfie kültürü” tartışmaları alevlenirken, ironik olan şu ki en çok yayılan karikatürler—“Selfie Yatı” ve “Selfie Ordusu”—aslında hedef aldıkları genç aktivistlerden çok Y Kuşağı’nın mirasını anlatıyor.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

⚖️🤹‍♂️🕊️ İtidal Telkini ⚖️🤹‍♂️🕊️

(öncesi: Beyindeki ‘bir şeyin’ istismarı)

Bir zamanlar “sosyal medya” denildiğinde akla ne gelirdi? Eski bir sınıf arkadaşına ulaşmak, bir doğum günü kutlamak, arkadaşlarınla minik bir laf yarışı… Herkesin ismiyle, yüzüyle, hayatının detaylarıyla yer aldığı bir dijital mahallenin neşesiydi Facebook ve ilk dönem Instagram. Twitter’da gündem takibi yapılır, tatlı münakaşalar yaşanırdı. Ama bugünkü manzara tamamen farklı. Artık algoritmalar, seni akranlarından koparıp “viral olan”, “herkesi vuran”, seni anlık tatmine ve kısa devrelere mahkûm eden içeriklere mahkûm ediyor. Sosyal medya değil, “hit medyası” devri başladı.