Tag Archives: Albert Einstein

En az o kadar küresel bir dalga — Albert Einstein

Şimdi hareketli sistemde ölçülen her ışık ışınının, eğer durağan sistemde de varsaydığımız gibi c hızıyla yayılıyorsa, bunun böyle olduğunu kanıtlamamız gerekiyor; çünkü ışık hızının sabitliği ilkesinin izafiyet ilkesiyle uyumlu olduğunun kanıtını daha henüz çıkarmış değiliz.

Koordinatların merkez [origin] noktalarının iki sistemde ortak olduğu t = τ = 0 anında, merkez noktadan küresel bir dalga neşredilsin, ve K sisteminde c hızıyla yayılsın. Eğer (x, y, z) bu dalganın henüz ulaştığı bir noktaysa, o zaman

x2+y2+z2=c2t2.

Dönüşüm denklemlerimiz sayesinde bu denklemi dönüştüren basit bir hesaplamayla şunu elde ederiz:

ξ2+η2+ζ2=c2τ2.

Söz konusu dalga o halde hareketli sistemde de en az o kadar küresel ve yayılma hızı c olan bir dalgadır. Bu da iki aslî ilkemizin birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. [*]

Hareketli Bedenlerin Elektrodinamiğine Dair, 30 Haziran 1905

[*] Lorentz dönüşüm denklemlerinin doğrudan doğruya x2+y2+z2=c2t2 ilişkisinin neticesinde ikinci ξ2+η2+ζ2=c2τ2 ilişkisinin gelmesi koşuluna göre çıkarılması daha basit olabilecektir.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz:

Einstein’ın Özel İzafiyetindeki Işık Küresi Paradoksu, Harry Hamlin Ricker

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Hakikaten bendeniz – Albert Einstein

Çok saygıdeğer Bayan Curie,

Aklı başında sözlerim olmadan size yazıyorum diye bana gülmeyiniz. Ama halkımızın bu tarzda sizinle uğraşmaya cüret etmesi beni öyle öfkelendirdi ki bu hissi mutlaka üzerimden atmam lazım. Aslında bu güruhtan her halükarda tiksindiğinize kani oldum, yalakalıkla sizi saygıya boğsalar da, duygu sömürüsü iştahlarını tatmin etmeye kalksalar da! Zekanıza, güdünüze, ve dürüstlüğünüze ne kadar hayran olduğumu ve Brüksel’de sizinle şahsen tanışmış olan kendimi şanslı saydığımı söylemeden edemem. Bu sürüngenler haricindeki insanları, aramızda sizin gibi kişiliklerin bulunması, ki Langevin de öyle, temas edenlere ayrıcalıklı hissettiren böyle gerçek insanların bulunması, önceden olduğu gibi şimdi de ancak mutlu eder. Eğer bu güruh sizinle iştigal etmeye devam ederse, yazılan zırvaları hiç okumayın, hangi sürüngenler için uydurulduysa onlara kalsın.

Siz, Langevin ve Perrin’e en dostane saygılarımla, hakikaten bendeniz,

A. Einstein

tmp_15175-curieeinstein-223515516

brainpickings.org

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Soyut cebiri icat eden kadın: Emmy Noether — Katie Mack

Katie Mack — 19 Ekim 2015 — cosmosmagazine.com

Matematikçi Emmy Noether fizikte yeni bir yaklaşımın temelini atan bir dahiydi.

Matematikçi Emmy Noether fiziğe yeni bir yaklaşımın temellerinin atılmasına yardımcı oldu. Manevi Kredi: Science Photo Library/Getty Images

Matematikçi Emmy Noether fizikte yeni bir yaklaşımın temellerinin atılmasına yardımcı oldu. Manevi Kredi: Science Photo Library/Getty Images

Doğal seçilim biyolojide neyse, Noether Savı da kuramsal fizikte odur. Kuramsal fizik hakkında bildiğimiz herşeyi kapsayan bir denklem yazsaydınız, Feynman’ın, Schrödinger’in, Maxwell’in, Dirac’ın katkısı olan terimleri o denklemde tek tek işaretleyebilirdiniz, ama denklemin üstüne “Noether” yazacak olsaydınız bütün o şeyi kaplaması gerekecekti.

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Çeviri

Reich ile Einstein

Orgon enerjisi kabul görmediyse de W. Reich bugünkü akademinin işleyişinde vazgeçilemez hatta hayat kurtarıcı sayılabilecek bir ilkeyi bulmuştur. Laboratuvarda erkek ne yapacak kadın ne yapacak gibi soruların halen ulusötesi diplomatik kriz yarattığı günümüzde belki bu ilkeyi onun ismiyle anıp kredisini vermeliyiz.

Reich’ın Orgonomik İlkesi:
“İyi niyetli insanları seçerek kurulmuş bir araştırma grubu sık sık pozitif bulgulara ulaşır.”

Öte yandan, iyi niyetli gruplar çok çeşitli araştırmalar yürütebilmekle birlikte, birbirlerini anlamaları sorun olabilmektedir. Örneğin Reich Einstein’a Orgon Biriktirme Aygıtını getirip gösterdiğinde, masada duran Aygıt üzerine ölçümler yapan Einstein, “Bu bir bomba!” diye yüksek sesle beyan etmiştir, ki o günlerde kendisi Atom Bombası çalışmalarına katılmaktaydı. Reich ise bunu hayra yormuş, ve hayra yormuş olduğunu “Einstein’ın Orgon Biriktiricime bomba demesini hayra yormuştum” şeklinde birçok kereler dile getirmiş ve çoğu deftere not düşmüştür. Bu da Reich’ın Orgonomik ilkesi ile ortaya çıkan çeviri ihtiyacına işaret etmektedir.

‘İletişim’ kavramının eksikliği de Reich ve Einstein arasında yoğunca hissedilmiştir. Örneğin “Asistanınız bulgularımı gözardı etmiştir” diyerek iddiasını cesaretle savunan Reich’a Einstein en son şöyle yazmıştır: “Sayın Reich, Ben kani oldum. Söyleyecek söz bulamıyorum.” Oysa şöyle deseydi belki daha iyi anlaşılabilirdi: “Sanırım sizinle bir iletişim sorunu yaşıyoruz Wilhelm bey.”

Fakat bu gibi yanıtlarda Einstein’ın izafiyete olan zafiyetinin de payı bulunabilir. Mesela Reich’ın “Bana deli diyorlar” demesine karşılık Einstein “Anlayabiliyorum” demekle yetinmiş, Reich ise bilinen iyi niyetiyle bunu Einstein’ın yüksek anlayışının işareti saymıştır.

1 Yorum

Filed under Şey

Savaşın gölgesinde bilim – 2. kısım — Evrensel Gençlik

(1. kısım)

“Dünyaları yıkan ölüm oldum.”
Manhattan Projesi’nin bilim sorumlusu Oppenheimer, ilk atom bombası Meksika’da deneme amacıyla patlatılıp mantar biçiminde korkunç bir duman oluşturarak kilometrelerce alanı alevlerle sardığında böyle düşünmüştü, bir Hint efsanesini anımsayarak.

Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Bilim, Makale

Savaşın gölgesinde bilim – 1. kısım — Evrensel Gençlik

6 Ağustos ve 9 Ağustos 1945 tarihlerinde yapılan Hiroşima ve Nagazaki katliamlarının 60. yıldönümleri yaklaşıyor. Bu katliamlar, hem insanın insana yaptığı kötülüğün en muazzam örnekleri olarak trajik değerleri dışında; bilim insanlarının ve bilimsel bilginin kapitalist devletlerin elinde ne gibi sonuçlara gittiğinin bir kanıtı olarak tarihsel önemini koruyor.

Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Bilim, Makale

Temmuz ayında bilim dergileri — Evrensel Gençlik

“Teknolojik ilerleme, genellikle, herkesin çalışma yükünü hafifletmekten çok, daha fazla işsizlikle sonuçlanır. Kapitalistler arasındaki rekabetle bağlantılı olarak, kâr dürtüsü, sermaye birikimi ve kullanımında dengesizliğe yol açar ki, giderek daha da şiddetlenen bunalımların nedeni budur. Sınırsız rekabet, büyük ölçüde emek israfına ve daha önce belirttiğim gibi, bireylerde toplumsal bilinç tahribine neden olur.”

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Bilim, Makale, Programlama

Bilim dergilerinde bu ay — Evrensel Gençlik

sayi57c

Bilim ve Teknik

Bilim ve Teknik’in bu ayki kapak konusu “Türkiye’de GDO”, yani genetiği değiştirilmiş besinler ve Türkiye’de yetiştirilmesi ile ilgili çalışmalar. Dergi, dünya kamuoyunun GDO’lara karşı duyduğu kaygıyı ve gösterdiği tepkiyi görmezden gelemiyor; ama GDO’ları savunmak için öne sürülen bahaneleri yinelemekten ve yenilerini yaratmaktan da geri durmuyor.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Bilim, Makale, Programlama

Bilim ve demokrasi — Evrensel Gençlik

sayi14b

Bilim, yüzyıllar önce yaşadığı ikilemi bugün tekrar yaşıyor: Egemenlerin yanında ya da karşısında olmak. Geçmişteki kimi bilim adamları krallıkların dinsel dogmalarını bulgularıyla desteklemeye çabalarken, kimileri bunların yanlışlığını ortaya çıkarıyordu. Kilise ile iyi geçinen, onun tezlerini geliştirenler zenginlik içinde yaşarken; kilisenin beğenmediği görüşleri savunanlar Engizisyon Mahkemeleri’nde sorgulanıyor, işkencelerden geçiriliyor, suçunu itiraf etmezse yakılarak öldürülüyordu. Bugünün toplumsal düzeninde ise bilime ve üniversitelere, ticarileştirmeyi, sermaye ile işbirliğini dayatan baskılar, çatışmaların arttığı dönemlerde daha fazla olmak üzere, sürekli olarak uygulanmakta.

Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Bilim, Makale, Programlama