Tag Archives: Işık Barış Fidaner

Bir fikir efkarlıysa (çoğullaşıyorsa) ardında en az bir fikir daha saklanıyor demektir. Sigmund Freud Bilimsel Psikoloji Projesi‘nde bu denklemi şöyle anlatır:

Küratör eser sahibinden nasıl ayırt edilir?
1) Eser sahipleri farklı türlerde çeşitli parçalar üretir.
2) Küratör bütünsel bir şemsiye altında o parçaları bileştirir.

Aslında düşünürsek bütünler gibi parçalar da birer bileşimdir:
1) Bütünler birimsel parçaların tamlık hissi veren bileşimleridir.
2) Parçalar birimsiz öğelerin tamamsızlık hissi veren bileşimleridir.

İnsanları ciddiyete davet etmek gülünçleşmemek ve şaşkınlaşmamak için alınan bir tedbirdir. Ama bir şeyi gülünç bulmak da o şeye cidden şaşırmamak için alınan bir tedbirdir.

O zaman donakalmanın iki tipi vardır:
1) Şaşkınlaşma fobisiyle ciddiyetli vakurluğa saplanıp donakalmak: Bakakalma.
2) Cidden şaşırma fobisiyle eğlenceli oyalantıya saplanıp donakalmak: Gülekalma.

Sevip “samimi” olduğunuz insanlara kötü sayılan özellikleri kondurmaya kıyamasanız da iyi sayılan özellikleri seve seve kondurursunuz. İşte bu kondurulmuş varsayımlardan (posited presuppositions) oluşan iyilik görüntüsüyle desteklenen “genel memnuniyet” hali (daha doğrusu zannı) sizi ve çevrenizdekileri emniyetli hissettirmeye yarayan büyük Öteki kurumunu teşkil eder. “Büyük aile”, “komünite”, “taban” gibi farklı adlarla anılan bu kurumun en özlü ifadesi şudur:

Kendi (kalabalıklarca pek sevilen?) şahsı adına ve/ya kendi (kalabalıklarca pek ezilen?) kimliği adına bir hak iddia ettikten sonra iddiasının içeriğini açıklaması istenince “Şu anda çok önemli işlerim olduğu için gitmek zorundayım” diyerek ortamdan tüyen bir şahıs, ortada bıraktığı hak iddiasının bilişsel bedelini muhatabına yükleyerek mantıksal bir arızaya yol açar.

Kabul görmüş tanımlarla sınırlı bir kapsam dahilinde sarf edilmiş emek ve zahmetlerin çokluğuna dayanarak belki “söz hakkı” (muhatap alınma hakkı) iddia edilebilir ama kimse bu mantıksal temele başvurarak sarf edilen sözlere hak vermeye mecbur bırakılamaz.