Tikelsiz Tekil: Tekir — Işık Barış Fidaner

Gerçek evrenselliğe ulaşmanın yolu tekili tikelden ayırt etmektir. Bu işlem üç adım izler:

1) Tikel tekil: Birey, kişi, ego’dur. Kar tanesi gibi biricik ve eşsizdir ama “Dünya” karşısında zayıf ve korumasızdır çünkü tikele gömülen tekil kar tanesi gibi kolayca eriyip yok oluverir.

2) Tekilsiz tikel: Sosyete, topluluk, cemaattir. Tekil birey tikel cemaatin potasında eriyip “entegre” (asimile) olmuştur. Cemaat bireye “Dünya”lık taslayan sahte evrenseldir. Tekilliği yitirilen “Dünya” çoğullaşır ve alternatiflere bölünür. Tikelliğe düşüp boğulan tekillik kurtarılamaz.

3) Tikelsiz tekil: Dünya’nın biricik olmasıdır, gerçek evrenseldir. Oraya giden tek yol tikeli devreden çıkarıp tekile en baştan başlamaktır. Bu çıkış noktası imleyenin öznesidir.

Tikelsiz tekil, Tekil Dünya’dır. Ona bir ad verelim: Tekir.

1) Tekir, kaplan desenli bir kedidir, “Tiger” ile aynı etimolojik kökü paylaşır.

2) Tekirde kaplanlık iddiası olmadığı için “kağıttan kaplan” (tamlık/tamamlık taslama [1]) durumuna da düşmez.

3) Kaplanın üstünlüğünü simgeleyen “dehşet simetri” [2] tekirin bedenine nakşedilmiştir.

Bu özellikleri teker teker yorumlayalım:

1) Tekil Dünya, gerçek evrenselin yankısıdır (onun temsilcisi veya delegesi değildir).

2) Tekil Dünya (tekil kar tanesinin aksine) tikel cemaatin sahte evrenseline bağışıktır.

3) Tekil Dünya’nın bedenine nakşedilen izler gerçek evrensele giden bir define haritasıdır.

Çeşitli alanlara ait kurgusal kedilerde aynı özellikleri tespit edebiliriz:

1) Edebiyat: Cheshire kedisinin sırıtışı Alice’in şahitliğinde yankılanmaya devam eden gerçek bir evrenseldir:

“Pekala” dedi kedi; ve bu sefer çok yavaşça ortadan kayboldu, kuyruk ucundan başlayıp sırıtışına kadar, kedinin geri kalanı yok olduktan sonra sırıtış bir süre daha devam etti. “Sırıtmayan kedi çok görmüşümdür,” diye düşündü Alice; “ama kedisiz bir sırıtış! Hayatımda gördüğüm en acayip şey!” (Lewis Carroll, 1865, Alice’in Harikalar Diyarındaki Maceraları)

2) Bilim: Akademik topluluk adına yapılan tüm deneysel gözlemlere rağmen Schrödinger kedisinin canlı olup olmadığı belirsizliğini korur.

3) Sinema: The Matrix‘te (1999) kahramanı afallatan “dehşet simetri” kara kedinin geçişine iki defa tanık olmasına yol açan matrix arızasıdır [3].

Ayrıca kedilere çizgifilmlerde çokça yer verilmiştir ama bunlar insanımsı kedi figürleridir: Havada yürüyen ve aşağı bakana kadar uçuruma düşmeyen kedi böyledir, düşüp ezildikten sonra hiçbirşey olmamış gibi ayağa kalkıp yoluna devam eden kedi de böyledir.

Felsefede “hayvan” kavramı bağlamında tartışılan daha farklı bir konu ise şudur: Bir kedinin nazarında insanlık neye benzerdi acaba? Derrida ve Adorno’nun açtığı bu konuya Žižek Hiçten Az‘da (2012) değinmiştir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “İmgesel Yabancılaşma (Tamlık Taslama) ile Simgesel Yabancılaşma (Tamamlık Taslama)”

[2] Bkz “Kaplan” William Blake

[3] Bkz “Arzu ile Arıza”

İmge kaynağı. Bkz “Adlandırılmak yasın berigölgesidir” Jacques Derrida

Kuş ile uslanmayana gelmeli tekir, tekir ile uslanmayanın hakkı köpektir.

entekirasyon

Şimdi açtırma kutuyu söyletme kediyi!

— Öyle mi yav?
— Öyle miyav ki aklın durur!

“Miyav! Miyav! Felek güler mi yav!” 😾✊