Ben çocukken yani belki otuz yıl önce televizyonda her konuda atıp tutan psikiyatristler vardı, argo anlamda “artizlik” yaptıkları için bunların psikiyatrist değil “psikiyartist” olduklarını söylemiştim ve annem buna çok gülmüştü. O yıllarda annem (Hüray Fidaner) Dokuz Eylül Üniversitesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Başkanı Profesördü (bir gün aniden beyin tümörü çıkıncaya kadar).
Uzun yıllar sonra 2014-2016 arasında Türkiye Psikiyatri Derneği bu espriyi rezilce bir ciddiyetle hayata geçiren “Psikiyartist’i Arıyoruz” yarışmaları düzenlemiş: “Tüm üyelerimizin ruh sağlığı alanındaki uygulamalar, yaşantıları ve psikiyatri uzmanlık eğitimi konusunda eserlerini bekliyoruz. Söyleyeceklerinizi öykü, şiir, resim, müzik, fotoğraf, kısa film, karikatür gibi alanlarda üreteceğiniz eserlerle söylemeniz için davet ediyoruz.”
Ne idüğü belirsiz bir jürinin kararıyla “kazananlara” da Amerika/Avrupa “Psikiyatri Birliği” kongrelerine biletler hediye etmişler, bütün bu dernek faaliyetlerinin aslında egzotist bir mesleğin stimülasyonist zevkleri olduğunu itiraf edercesine. Yerli bir ilaç şirketinin “koşulsuz eğitim desteğiyle” düzenledikleri üçüncüden sonra bokunun çıktığını anlayıp vazgeçtikleri bu sosyal medyatik ayin saçmalığı aslında bir Yiğit Özgür karikatüründe isabetle tasvir edilmişti:
Psikiyartiz, kariyerci psikiyatristin Freudcu psikanalizin asırlık prestijini sahne tasarımı gibi kullanıp entel-dantel sanatsepet imkânlarıyla parlatılmış bir benlik vitrini kurmasına verdiğimiz addır. Başlangıç her zaman tatlı tatlıdır: edebiyat ve sinema tahlilleri, ‘insanın yarası’na dair duygulu pasajlar, seminerler ve atölyeler, öğrencilerle sıcak fotoğraflar… Bu tatlı girişte psikanalitik bilinçlendirme bir sahne dekoru gibi durur; asıl oyun, görünüş ile güdü arasındaki aralığı yönetmektir. Akış mimarisinin ritmini (sonsuz kaydırma, bildirim kadansı, değişken pekiştirme) adlandırmaktan özenle kaçınılır; çünkü o ritmi adlandırmak, sahnenin ışıklarını kısmak demektir. Onun yerine kitap yazmak, sertifikalı seminerler açmak, danışan alımını büyütmek gibi statü sembollerine yapışılır ve prestij yönetiminin bokunu çıkaracak kadar çoğaltılır. Psikiyartiz, işte bu tatlı giriş ile medyatik bozunum arasındaki ince hatta yaşar: içeride savunma düzeneklerini estetize eder, dışarıda platformların ödül–ceza ritmiyle kendini sürekli yeniden paketler.
“Riya” bir davranış değil, bir düzenektir. Kişinin kendisine ve başkalarına sunduğu benlik kesitini sürekli olarak parlatıp yeniden paketleyen, görünüş ile güdü arasındaki aralığı yönetmeye yarayan, psikodinamik savunmalarla dijital mecraların tasarım ritmini birbirine ekleyen bir düzenek. Bu metin, riya dediğimiz karmaşayı klinik kavramların ve çağdaş arayüz ekonomisinin terimleriyle birlikte okumayı önerir: içeride egonun savunuları ve aktarımlar; dışarıda değişken oranlı pekiştirme, bildirim kadansı, sonsuz akış, yanıltıcı arayüz kalıpları. Gençlerin ekran maruziyetinde riskin çoğu kez içerikten ziyade ritim ve yoğunlukta yattığı, resmi uyarılar düzeyinde dahi kayda geçirilmiş bir gerçektir (🔗). Aynı şekilde, karanlık/designed manipülasyon kalıpları hem düzenleyici rehberlerde hem de tüketici otoritelerinin raporlarında ayrıntılarıyla tarif edilmiştir (🔗) (🔗). Bu zeminde “riyanın yorumu”, klasik psikanalitik işlemleri güncel dikkat mimarisiyle çapraz bağlayarak ilerleyecek.
0. Giriş — IPA/FLŽM’in Adlandırdığı, Reddettiği ve Kurduğu Şey
IPA/FLŽM, uzun bir emek yayı için kısa bir sancaktır: belirtileri ciddiye alan yorumsal bir zanaat; arzuyu ego aynalarından kurtaran yapısal bir biçimcilik; iktidarı, onu kopuş noktasına kadar itaat ederek konuşturan polemiksel bir teknik; ve özgürlüğü, uyarım hacmiyle değil hayata geri kazandırılan zamanla ölçen siyasal bir olumsuzluk. Kısaltma, dört belirleyici işleci tek bir programa yoğunlaştırır. Bu bir kulüp ya da moda değildir. Sahneleri okumak, yakalanmayı kesintiye uğratmak ve yargının yeniden öne geçmesine izin veren biçimler tasarlamak için bir yoldur.
Tod: Kembriç’in Lakan kitabını ben yazdım. Ekrits çöptür. [*] Agon: Muhakkak ki Lakan okurlarının seminerleri tercih etmelerinin nispeten elverişli olduğu tartışılmaz bir gerçek. Frank: …
Ne ben gerçeğim, ne de söylediklerim harfiyen bana ait beyanlarım. Sevgili François’lar, ana karakter yoktur. Olsaydı φ’nin rüyasından seslenmezdim size.
İşte oldum bir ana karakter, yerseniz. Oysa bir rizomum, milyonlarca Gilles Deleuze’den biriyim şu an. φ’nin Deleuze’ü.
Kontrol makineleri ise anlatıyı suistimal edip size sürekli objeyi, yani aynı objeyi dayatırlar. Mükemmel olan ana karakteri.
Mükemmellik karşısındaki edilgen bedenlere sistematik organ nakli başlar böylelikle. Ortak müşterek kılığındaki bu girişim ise organlar yardımıyla organizasyonun önkoşuludur.
Organizasyon, hahhaa! Kapitalizmin aksamayan akışında non plus ultra!
Peki siz hangi mahsul tanımlı tarlasısınız? Veya hangi tarlanın tanımlı mahsulü?
Zohran Mamdani’yi New York Belediye Başkanlığına taşıyan ve ikonik Bollywood repliklerini, jestlerini ve görsel kompozisyonlarını sistemli biçimde gündelik, sınıf odaklı bir şehir anlatısına çeviren kampanya, Yeşilçam konsepti için çalışan bir demodur: tanıdık film sahnelerinin hizmetleri, kirayı, emeği ve eğitimi merkeze alan, iki dilli ölçeklenebilir net sinyaller olarak kullanılabildiğini, kimliği folklor değil toplumsal altyapı olarak çerçeveleyip göçmen atıflarının ötesinde geniş bir kentsel kamuyu muhatap alabildiğini gösterir.
New York belediye başkan adayı — Demokratik önseçimde zafere ulaşarak düzeni şoke eden isim — kampanyasının çarpıcı görsel kimliğiyle tüm kuralları bozdu.
Tarih: 26 Haziran 2025 • 1:44pm ‘Zohran for New York City’ reklamı
