Category Archives: Bilim

Trimetilamin — Jacques Lacan

Freud İrma rüyasını anlatıyor:

… İltihabın nereden geldiğini de doğrudan biliyoruz. Yakınlarda dostum Otto, İrma fenalaştığında ona bir preparat enjekte etmişti, içinde propil vardı, propilen … propriyonik asit … trimetilamin (ve formülünü karşımda kalın harflerle görüyorum) … böyle enjeksiyonlar hafife alınmaz … Muhtemelen şırınga da temiz değildi. Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Hayatın yapıtaşları yıldız ışığından geliyor — Ray Cahill

original

Ray Cahill — 12 Ekim 2016 — 3tags.org

Hayatı bedenleyen sayısız harika biçim vardır, ama herhangi bir organizmayı en temel parçalarına ayırırsanız, malzeme hep aynıdır: hidrojen, oksijen, nitrojen ve diğer öğelere bağ kuran karbon atomlarıdır. Ama bu aslî malzemenin uzayda nasıl yaratıldığı sorusu çok eskiden beri gizemini korumuştur.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Bilimciler geçmişte ne olduğunun gelecek olaylarla kararlaştığını gösterdi — Stephen Morgan

Stephen Morgan — 3 Haziran 2015 — digitaljournal.com

Avustralyalı bilimciler parçacıklara geçmişte ne olduğunun ancak gelecekte gözlemlenip ölçüldükleri zaman kararlaştığını kanıtlayan bir deney yaptı. O zamana kadar gerçeklik bir soyutlamadan ibaret.

lhc

Hadron Çarpıştırıcı

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Amerika’yı aya götüren kod az önce GitHub’da yayınlandı, 1960’lardan kalma zaman kapsülü gibi — Keith Collins

Keith Collins — 9 Temmuz 2016 — qz.com

nasa2

MIT Araçlaştırma Laboratuvarı’ndaki programcılar 1960’larda Apollo 11 uzay programının uçuş yazılımını geliştirebilecekleri bir teknolojiye sahip değildiler. Mecburen icat ettiler.

Bilgisayar programlarını saklamak için “sicim hafızası” dedikleri yeni bir yol buldular ve assembly programlama dilinin yeni özel bir versiyonunu yarattılar. Assembly‘nin kendisi günümüzde birçok programcıya müphem gelir – bu dili okumak çok zordur, bilgisayarlar kolayca anlasın diye tasarlanmıştır, insanlar anlasın diye değil. Apollo Rehberlik Bilgisayarı’nda (AGC) MIT programcıları bu esoteric dille binlerce satır kod yazdılar.

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Viking çağından kalma bu orman dili yakında yok olabilir — Michael d’Estries

İsveç’teki kasabada 2500’den az kişi Elfdalian dilinde konuşuyor.

23032440252_d1384f7b2e_b-653x0_q80_crop-smart

Orta İsveç’teki Älvdalen kasabasını saran güzel kırlar. (Fotoğraf: pekuas/Flickr)

Michael d’Estries — 6 Ekim 2016 — mnn.com

İsveç’in dağlar, vadiler ve sıkı ormanlarla sarılı uzak bir bölgesinde Älvdalen topluluğu kendi eşsiz mirasını muhafaza etmeye uğraşıyor.

1800 civarında insanın yaşadığı bu kasaba 20’nci yüzyıl ortasına kadar Elfdalian denilen bir dilde konuşuyordu. Bu dilin Vikinglerin Eski Nors diline en yakın dil olduğuna inanılıyor. “Yüzüklerin Efendisi” ya da “Tahtlar Oyunu”ndaki kurgusal dillere benzetilen bu güzel ve karmaşık dil, doğanın tecrit ettiği bu bölgede yüzyıllar boyunca muhafaza edilebilmiş.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Şey

Hoşçakal Dünya: Karbonda Taşma Noktasını İyice Aştık — Sarah Emerson

Sarah Emerson — 28 Eylül 2016 — motherboard.vice.com

1475015789105257

Görüntü: Flickr/Rubén Moreno Montolíu

Bu hafta dünyanın sonunu ilan edebiliriz, çünkü atmosferik karbon seviyelerinde korkulan milyonda 400 parça sınırını resmen aştık. Daimi olarak.

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Genetik çalışmaya göre kediler Viking gemileriyle dünyaya hakim olmuş — Bec Crew

Bec Crew — 23 Eylül 2016 — sciencealert.com

cats-sailing_1024

Kediler Amerika’da oturulan evlerin yüzde 37’sinde ikamet etmezden binlerce yıl önce, dünya çapında köpeklerin kabaca 75 milyon katı sayıya erişmezden de önce, çiftçilerle, antik denizcilerle, hatta Vikinglerle kıtadan kıtaya geçiyordu, bilimcilerin keşfine göre.

Antik kedigil DNA üzerine ilk geniş ölçekli çalışma nihayet tamamlandı ve elde edilen sonuçlar bu esrarlı dostlarımızın 15 bin yıl kadar önce, kalbimize girmezden ve dünya çapında yayılmazdan önce Yakındoğu ve Mısır’da nasıl evcilleştirildiklerini ortaya çıkarmakta.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Europa’da Şaşırtıcı Faaliyetin Kanıtlanması Üzerine NASA’nın Medya Çağrısı

NASA — 20 Eylül 2016 — nasa.gov

m15-077a

MEDYA TAVSİYESİ M16-111

NASA, 26 Eylül Pazartesi günü EDT saatiyle 14:00’te, ajansın Hubble Uzay Teleskopu’yla Jüpiter’in buzlu uydusu Europa’dan çekilen görüntülerden çıkan yeni keşifleri sunmak için bir telekonferansa evsahipliği yapacak.

Astronomlar eşsiz bir Europa gözlemleme çalışmasının sonuçlarını sunacaklar, Europa’da yüzey altı bir okyanusun mevcutluğuna bağlanabilecek faaliyetin şaşırtıcı kanıtları elde edildi. Telekonferans katılımcıları şöyle:

— Paul Hertz, NASA Genel Merkezi Astrofizik Bölümü yönetmeni, Washington
— William Sparks, Uzay Teleskop Bilim Enstitüsü’nde astronom, Baltimore
— Britney Schmidt, Georgia Teknoloji Enstitüsü Dünya ve Atmosferik Bilimler Okulu’nda yardımcı profesör, Atlanta
— Jennifer Wiseman, NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde kıdemli Hubble proje bilimcisi, Greenbelt, Maryland

Telefonla katılmak için medyanın 202-358-1726 veya dwayne.c.brown@nasa.gov adresinden Dwayne Brown ile irtibat kurarak en geç Pazartesi öğlen medya mensubiyetlerini sağlamaları gerekiyor.

Telekonferansın ses kaydı NASA websitesinden naklen aktarılacak:

http://www.nasa.gov/live

NASA’nın Hubble Uzay Teleskopu hakkında daha fazla bilgi için:

http://www.nasa.gov/hubble

-bitti-

Steve Cole / Sean Potter
Genel Merkez, Washington
202-358-0918 / 202-358-1536
stephen.e.cole@nasa.gov / sean.potter@nasa.gov

Lynn Chandler
Goddard Uzay Uçuş Merkezi, Greenbelt, Md.
301-286-2806
lynn.chandler-1@nasa.gov

Ray Villard
Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü, Baltimore
410-338-4514
villard@stsci.edu

Son Güncelleme: 20 Eylül 2016
Editör: Karen Northon

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Şey

Küme Kuramı ve Model Kuramı — Sylvain Poirier

Sylvain Poirier — 30 Ağustos 2016 — facebook.com/groups/subsets

Bir matematikçi ve fizikçi olarak matematiğin temellerini felsefi yanlarıyla birlikte netleştirmeye dönük bir sürü çalışma yaptım: http://settheory.net/

Esasen matematik tarafında iyice oturmuş kavram ve kuramları alarak çalıştım, ama felsefi tarafın da filozofların olağan fikirlerine kıyasla ileri bir adım olduğu görülebilir: Anlaşılan bu filozoflar konu aldıklarını öne sürdükleri matematiği matematiksel mantık üstüne çalışan matematikçilere kıyasla pek iyi bilmiyor (ki bu matematikçiler felsefi yanları örtük anlamda daha iyi bilseler de bu yanları filozoflara duyuracak yükseklikte seslendirmeyi umursamıyor olabilirler). Özellikle de Stanford Felsefe Ansiklopedisi’nde matematik felsefesi makalesinde Tamamlanmışlık Teoremi’ne dair tek bir söz edilmemesini sarsıcı buldum.

Küme kuramını “matematiğin kurucu disiplini” diye sunan grup tarifi hakkında, bunun tam doğru olmadığını söyleyeyim. Daha isabetle, matematiğin kurucu disiplinine Matematiksel Mantık denir ve bunun 2 temel kuramı vardır: Küme Kuramı ve Model Kuramı, ve bunların her birisi ötekinin temelidir. Ayrıntılar sitemden okunabilir.

 

foundingcycle

 

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

7 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Şey

Proton davranışına yeni ışık tutan araştırma bilimsel topluluğun övgüsünü kazanıyor — Thea Singer

Thea Singer — 24 Ağustos 2016 — northeastern.edu

Paul Champion

22 Ağustos 2016 – BOSTON, MA. – Fizik Bölümü başkanı ve profesör Paul Champion Kuzeydoğu Üniversitesi Egan Araştırma binasında 22 Ağustos 2016’da poz veriyor. Fotoğraf: Matthew Modoono/Kuzeydoğu Üniversitesi

Kuzeydoğu’dan Paul Champion’un yürüttüğü araştırma ekibinin yaptığı keşif proton davranışına dair yüzyıllardır benimsenen anlayışı altüst etti. Araştırmacılar –Kuzeydoğu’da tasarlanan ultrahızlı atımlı lazer sistemini kullanarak– protonların termodinamik engellerin üzerinden geçmek yerine aslında bunların içinden tünellediklerini ortaya çıkardı. Sonuçları çarpıcı bulan Science dergisi “Editör’ün Tercihi” bölümünde bu araştırmanın altını çizdi. Fotoğraf: Matthew Moodono/Kuzeydoğu Üniversitesi

Düşünün: Kuzey New Jersey’den New York şehrine seyahat etmenin tek yolunun George Washington köprüsü yoluyla Hudson nehrinin üzerinden geçmek olduğunu varsayıyordunuz. Sonra bir gün bir haberle öğrendiniz: Hudson’un içinden geçen Lincoln tünelinden geçmek aslında çok daha verimli.

Kuzeydoğu profesörü Paul Cham­pion ve meslektaşları derin atomaltı dünyada protonlara dair bununla kıyaslanabilecek bir keşif yaptılar. Protonlar her atom çekirdeğinde olan pozitif yüklü parçacıklardır.

Makale Çarşamba günü Nature Kimya‘da yayınlandı. Sonuçları çarpıcı bulan Science dergisi, çevrimiçi yayınlanmasıyla birlikte “Editör’ün Tercihi” bölümünde araştırmanın altını çizdi. Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim