Category Archives: Bilim

Işık hakkında muhtemelen bilmediğiniz sekiz şey — Matthew R. Francis

photon1

Matthew R. Francis — 19 Nisan 2016 — symmetrymagazine.org

Işık her yanımızı sarmış, peki yanınızdan geçip giden fotonları gerçekte ne kadar tanıyorsunuz?

Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Makale

Kelime çantası modeli

(Wikipedia)

Kelime çantası modeli doğal dil işleme ve enformasyon getiriminde kullanılan basitleştirici bir temsildir. Bu modelde bir metin (cümle ya da belge gibi bir metin) kelimelerinin çantası (çoklukümesi) halinde temsil edilir, çoksallık [multiplicity] saklanırken gramer ve hatta kelime sırası gözardı edilir. Kelime çantası modeli bilgisayarla görmede de kullanılmıştır.[1]

Kelime çantası modeli belge sınıflandırma yöntemlerinde yaygınca kullanılır: her kelimenin oluşu (sıklığı) sınıflandırıcı eğitilmesinde özellik olarak kullanılır.

Kelime çantasına dilbilimsel bağlamda erken bir atıf Zellig Harris’in Dağıtımsal Yapı üzerine 1954 makalesinde bulunabilir.[2]

İçindekiler
1) Örnek
2) Uygulama
3) N-gram modeli
4) Karım dolabı [Hashing trick]
5) Örnek kullanım: spam süzgeci
6) Kaynaklar

Okumaya devam et →

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Yukarı bakın! Perseid Göktaşı Yağmuru 11-12 Ağustos’ta Zirve Yapıyor — NASA

Jennifer Harbaugh — 2 Ağustos 2016 — nasa.gov

Önümüzdeki hafta gökyüzünde kozmik “kayan yıldız” gösterisini izlemek üzere geceleyin uyumama ya da alarmınızı kurma planını şimdiden yapın. Hızlı ve parlak göktaşlarıyla bilinen yıllık Perseid göktaşı yağmuru [meteor shower] bu yılki en iyi göktaşı seyretme fırsatlarından birisi olacak.

Her yıl Ağustos’ta, eski bir kuyrukluyıldızdan arta kalmış birikintinin içinden Dünya’nın geçmesiyle birlikte Perseidler ortaya çıkarlar. Göktaşı yağmurunu getiren kuyrukluyıldız izleriyle Dünya arasında bu yıl her zamankinden daha yakın bir karşılaşma yaşanabilir, böylece muhteşem bir gösterinin sahnesi hazırlanabilir.

geminid20091209-full

Akın oluşturan Perseid göktaşları Ağustos 2009’ta kaydedilmiş bu hızlı çekimde gökyüzünü aydınlatıyor. Yıldız gözetenler, gelecek hafta 11-12 Ağustos günlerini bağlayan gece olacak Perseid göktaşı yağmurunda da buna benzer bir akın bekliyor. Krediler: NASA/JPL

Okumaya devam et →

5 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Freud ve İnsan Canı — Bruno Bettelheim

Sigmund Freud eserlerinin James Strachey’nin yaptığı “Standart Edisyon” İngilizce çevirilerini eleştiren böyle bir kitap var. 1983’te yayınlanan kitabın aynı sene New York Times’da değerlendirmesi yapılmış:

“Freud Is Better In German” by Frank Kermode

Kitap elimde, bir gün okuyacağım, değerlendirmeyi de muhtemelen günün birinde çevireceğim. İngilizce bilenler şimdiden okuyup düşünsün diye buraya bıraktım.

516na9d12yl-_sx272_bo1204203200_

5 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Kitap

Freud sonrası yazarlara göre histeri — Paul Verhaeghe

Gelin şimdi başlangıç noktamıza dönelim, histeri üzerine Freud sonrası yazılanlara. Sonuç üç ayaklıdır.

1. Histerinin özü denen şeye dair hiçbir uzlaşı yoktur. Hep çelişkili beyanlar vardır.

2. Çok çarpıcı bir görüngü: Yazarlar, nesnel gözlemci konumlarına rağmen, neredeyse hep manevi değer muhakemelerine müracaat ederler. Ve bu muhakemeler hiç de düz değildir, tarif edilen belirtiler kadar çeşitlenmiştir! Çok olumlu, zeki ve çekici histerikten —günümüzde ona jarvis denir, histerik nitelemesi fazla olumsuz geldiğinden— en olumsuz ve iğrenç histeriğe kadar. Aradaki tüm renk ve bileşimler mümkündür. Bazen birisinin lehinde ya da aleyhinde bir müdafaa okuyormuş izlenimi edinmemek neredeyse imkansızdır, son hükmü vermesi beklenen İmgesel bir hakime yazılmış gibidirler… Çeşitli alıntılarla bunu bol bol örnekleyebilirdik, ama o zaman bunlar çok fazla yer kaplayacaktı. O yüzden, yukarıda bahsedilen ikinci gruptaki çeşitlenmeye okuyucuyu yönlendirelim, bu da neredeyse her seferinde ‘iyi, gerçek, yetişkin’ ile ‘kötü, sahte, çocukça’ arası bir karşıtlığa indirgenebilir. Fakat belli bir alıntı var ki onu geri çekmek istemiyoruz. İlgili literatür üstüne kapsamlı bir çalışmaya dayanarak, Chodoff ve Lyons histerik kişiliğin ortak böleni olan şu nitelik grubuna ulaştılar: Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

O Parçacık Hiç Olmadı — Dennis Overbye

Dennis Overbye — 5 Ağustos 2016 — nytimes.com

06cern-superjumbo

CERN’deki Geniş Hadron Çarpıştırıcısı, 2014. Kaynak: Pierre Albouy/Reuters

Evrene dair koca bir ‘ya öyle olsa’ Cuma günü yok oldu, en azından evreni çalışanlar açısından. [*]

Geçen Aralık ayı, CERN‘in Geniş Hadron Çarpıştırıcısı‘nda çalışan iki grup fizikçi, görmüş oldukları izlerin, doğadaki yeni bir asli unsura ait olabileceğini, elli yıldır parçacık fiziğine hakim olan Standart Model’e ait olmayan temel bir parçacığa ait olabileceğini bildirdiler.

Grafikte fazladan gama ışını çiftleri olduğuna işaret eden bu çıkıntının istatistiksel bir tesadüf olması ihtimalinin baskın olduğu söylenmişti. Ama fizikçiler o günden beri nefeslerini tutmuşlardı.

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

PHD filmi altyazı çevirisi

>>> Son hali: Doktora Filmi <<<

Jorge Cham’in ünlü PHD comics’inden türeyen ilk PHD filminin altyazılarını Türkçeye çeviriyorum. Versiyon 1.0 bitti ama tam bitmedi. Birkaç tur daha üzerinden geçip bir versiyon daha yükleyeceğim. Filmin kendisini Pirate Bay’den torrentle indirebilirsiniz ya da phdmovie.com‘dan satın alabilirsiniz. Açılış şarkısı da burada: Yenilmez.

phd_filmi_v1.0.srt

Piled Higher and Deeper

1 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Hakikaten bendeniz – Albert Einstein

Çok saygıdeğer Bayan Curie,

Aklı başında sözlerim olmadan size yazıyorum diye bana gülmeyiniz. Ama halkımızın bu tarzda sizinle uğraşmaya cüret etmesi beni öyle öfkelendirdi ki bu hissi mutlaka üzerimden atmam lazım. Aslında bu güruhtan her halükarda tiksindiğinize kani oldum, yalakalıkla sizi saygıya boğsalar da, duygu sömürüsü iştahlarını tatmin etmeye kalksalar da! Zekanıza, güdünüze, ve dürüstlüğünüze ne kadar hayran olduğumu ve Brüksel’de sizinle şahsen tanışmış olan kendimi şanslı saydığımı söylemeden edemem. Bu sürüngenler haricindeki insanları, aramızda sizin gibi kişiliklerin bulunması, ki Langevin de öyle, temas edenlere ayrıcalıklı hissettiren böyle gerçek insanların bulunması, önceden olduğu gibi şimdi de ancak mutlu eder. Eğer bu güruh sizinle iştigal etmeye devam ederse, yazılan zırvaları hiç okumayın, hangi sürüngenler için uydurulduysa onlara kalsın.

Siz, Langevin ve Perrin’e en dostane saygılarımla, hakikaten bendeniz,

A. Einstein

tmp_15175-curieeinstein-223515516

brainpickings.org

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Gelişen nörobilim araştırmaları Freud’un “Üstben” fikrinin kulağa geldiği kadar tuhaf olmadığını gösteriyor — Olivia Goldhill

Olivia Goldhill — 9 Temmuz 2016 — qz.com

sigmund_freud_1926-1
Belli Freudcu fikirler hala iyi. (Wikimedia Müşterekler)

Psikanalizin kurucusu Sigmund Freud, çoğu bilimsel çevrede ilginç ama derinden kusurlu sayılıyor. Fakat Ödip Karmaşasına dair kesin deliller bulunmasa da birçok anahtar Freudcu fikir hala su götürmeyebiliyor. Mesela Freud bilinçdışı düşünce mefhumunu önermiştir, o bunun psişemizin ‘O’ kısmında gerçekleştiğine inanıyordu [*]. Ve nörobilim araştırmasında hızlı gelişen bir saha Freud’un Üstben diye tarif ettiği şeyle örtüşüyor.

Geçtiğimiz beş yıl boyunca, üstbilişe dair araştırmalar çoğaldı. Üstbiliş, en basitinden, bildiğimizi bilmektir. Başka sözlerle, üstbiliş bilinçli düşünce süreçlerimize dair bir farkındalıktır. Bunun yalın bir örneği, yarışma programında verdiği cevaptan ne kadar emin olduğunun muhakemesini yapan bir katılımcıdır – kendi düşünceleri üstüne düşünmektedir.

Freud’da Üstben kavramı daha etik bir rol, yani O ve Ben’i manevi kuralları takip etmeye teşvik eden bir rol oynamış olsa da, (üstbilişe çok benzer şekilde) düzen dayatan bir roldü bu. [**]

Bilince Dair Bilimsel Çalışma Derneği’nin bu yıl Buenos Aires’te düzenlediği konferansta üstbilişi konu alan bir derste, bilişsel psikolog Axel Cleeremans, Freud’un O-Ben-Üstben yapısının güncel nörobilimde çalışılan Bilinçdışı-Bilinç-Üstbiliş yapısıyla kabaca örtüştüğüne işaret etti.

“‘O’, bizim bugün bilinçdışı dediğimiz şeydir, yani bilinçli farkındalığın erişimi olmaksızın yerinde durarak sürmekte olan işleyişlere nüfuz eden temsillerden oluşan engin bir envanter olması fikridir,” dedi. “‘Üstben’ bir anlamda üst-bilişle bağlantılıdır, birinci-düzen farkındalığa ek olarak, yani uyandığımızdan itibaren karşımızdaki teknik filme ve tecrübe ettiğimiz duyumsamalar sahasına ve taşıdığımız düşüncelerimize ek olarak, bir gözetim ve denetim sistemi bulunması fikriyle bağlantılıdır.”

Cleeremans Freud’un çoğu eserinin güncel bilimsel değer taşıdığına inanıyor. “Bence onu itibarsızlaştırmak yanlıştı. Fikirleriyle hiç alakası olmayan türlü türlü politik sebeplerle itibarsızlaştırıldı,” diyor. Freud’un cinsellik ve kadınlara dair çalışması, örneğin, büyük ölçüde gözardı edilirken, çalışmasının geniş yapısında hala kayda değer bir kıymet bulunuyor. “Esas fikirleri duruyor,” diye ekledi Cleeremans.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

[*] ç.n. İngilizce metindeki ‘id’ Freud’un İngilizceye çeviren Strachey’in Latinceden getirdiği bir terim. Almancada Freud ona “O” demişti yani Almancası “das Es”, bu da İngilizceye “It” diye çevrilebilirdi. Hu hu bilimsel çevreler bunları da duyuyor mu?

[**] ç.n. Psikanalist ve filozof Slavoj Žižek çoğu eserinde “Keyif al!” emriyle Simgesel düzeni dağıtan daha başka türlü bir Üstben’i tanıtır.

İnsan Freud’u inanamayacağı kadar büyük bir cazibeyle aşmıştır ama bilemeyeceği kadar büyük bir sadakatle de takip etmiştir 🤨😉

Normal bir insan inanamayacağı kadar ahlaksızdır ama bilemeyeceği kadar da ahlaklıdır. (Sigmund Freud)

Bkz “İstihzamane: Alay ve İroni” Slavoj Žižek, “Alaycılık vs. İroni/Dalga” Slavoj Žižek, “Hülya Espri Nesnel İronidir/Dalgadır” Slavoj Žižek, “Komik Somutlama: Ciddi Dalga Geçmek Nedir?”

2 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim

Bizim olmayacaksa kapat gitsin! — çeviri derlemesi

bizim-olmayacaksa-kapak(84 sayfa — PDF — LaTeX)

İçindekiler

— Bizim olmayacaksa kapat gitsin!

— Benimle kal (Lavish Reynolds)

— Geriye sürüklenir (Balayı bitti) (Radiohead)

— Biz ve Onlar (Pink Floyd)

— Texaslı adam armadilloya ateş etti, mermi sekip yüzüne geldi

— MRI yazılım böcekleri yılların araştırmasını boşa çıkarabilir (Richard Chirgwin)

— Nur İçinde Yat Güllü Böcek

— Neden Syriza’dan Koptuk (Syriza Gençlik)

— Bıçaklar çıksın (Radiohead)

— Kendine (Radiohead)

— Komünist arkadaşınızla nasıl sorun yaşamazsınız

— Türkiye’de okuyan öğrenciler emniyette, Kuzeydoğu Türkiyeli öğrencilere ulaşmaya gayret etmekte

— ‘Son kararım bu’

— Türk başbakanı darbe kalkışmasını teyit etti, lira yere yuvarlandı

— Çevirmenler: Bu bizim savaşımız değil

— Suret olması gerekmeyen bir söylem (Jacques Lacan)

— Altı sanat projesi

— Pokémon Gone

— Rahatlıkla uyuştum (Pink Floyd)

— Sen (Radiohead)

— Günbahar (Yapay Zeka)

— Çakma Ev (Radiohead)

— (Hoş rüya) (Radiohead)

— Değildir (Jacques Lacan)

Diğer kitaplar

4 Yorum

Filed under Çeviri, Bilim, Kitap