Monthly Archives: Mart 2026

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

PASC: Fedakarlık Değil, Sağlıkçının Sağlığını Feda Etmek

Heldin, sağlık emekçisinin sömürüsünü açığa çıkaran bir film değil, onu ikinci kez üreten bir aygıttır. Bunu da kaba kahramanlık diliyle değil, daha rafine, daha bedensel, daha sinematik ve daha dikizci bir biçimde yapar. Açıkça ‘kahraman’ demekten kaçınır; ama hemşireyi her şeyi taşıyan, herkesin yükünü emen, kurumun açığını kapatan, ölümün eşiğinde bile sıcaklığını koruyan, kirin ve çöküşün içinden bile işlevini sürdüren merkez beden olarak kurar. Böylece kahramanlık söylemini bozmaz, biçim değiştirir. Sağlıkçının üstündeki mevcut iş yüküne bir de teşhir borcu bindirir. Ondan yalnız çalışmasını değil, çalışırken görünmesini; yalnız görünmesini değil, seyredilebilir biçimde görünmesini; yalnız işlev göstermesini değil, norm beden olarak çökmek üzereyken bile çalışabildiğini sergilemesini ister. Bu yüzden burada yalnız emek sömürüsü yoktur. Burada vitalizm sömürüsü vardır.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

Letonya’nın sağlık çalışanı anıtı

(İngilizcesi, Almancası)

Heldin: Sağlıkçıya Teşhir Borcu Yükleyen Vitalizm Sömürüsü

Giriş

Pandemide toplum sağlık çalışanlarının fedakârlığını istemedi; sağlıklarını harcadı. Bu cümle sert gelebilir, ama olup bitenin daha yumuşak bir adı yok. Çünkü burada yaşanan şey, yalnızca bir meslek grubunun zor koşullarda görevini yapması değildi. Çok daha ağır bir şey oldu. Sağlık çalışanları enfeksiyonun en yoğun olduğu alanlarda, çoğu zaman eksik koruyucu ekipmanla, düzensiz ve uzayan vardiyalarla, sürekli ölüm ve çöküş ihtimalinin ortasında çalıştırıldı. Sonra bu çalıştırılma biçimi özveri, kahramanlık, görev duygusu, insanlık için savaşmak gibi sözlerle yüceltildi. Bu sözler ilk bakışta minnettarlık gibi görünüyordu. Gerçekte ise başka bir iş gördüler: kurumsal yetersizliği, toplumsal kayıtsızlığı ve sonradan gelen sağlık yıkımını görünmezleştirdiler.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi, Almancası)

Giriş: Atasözünü kader sözü olmaktan çıkarıp toplumsal teşhis olarak kur

Bir musibet bin nasihatten iyidir sözü çoğu zaman kaba bir halk deneyimi gibi duyulur. Sanki insanlar ancak başlarına bir şey gelince akıllanır, başlarına gelmeden de hiçbir şeyi ciddiye almazlarmış gibi. Ama bu söz, modern toplumların nasıl işlediğine daha dikkatli bakıldığında, basit bir ahlak yargısından çok daha sert bir teşhise dönüşür. Çünkü burada asıl mesele insanların öğütten hoşlanmaması ya da düşünceye kapalı olması değildir. Asıl mesele, modern hayatın büyük kısmının fikirlerle değil, düzeneklerle işlemesidir. İnsanların ne kadar araba kullandığı, ne kadar uçtuğu, ne kadar ısındığı, işe nasıl gidip geldiği, yüklerin nasıl taşındığı, market raflarının nasıl dolduğu, binaların nasıl sıcak kaldığı, şehirlerin nasıl yayıldığı ve iş hayatının nasıl örgütlendiği, yalnızca iradeyle belirlenmez. Bunların her biri fiyatlara, altyapılara, takvimlere, alışkanlıklara, mekânsal zorunluluklara, enerji bolluğuna ve kurumsal ritimlere bağlıdır.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Giriş

1967, Ortadoğu tarihindeki sıradan savaş tarihlerinden biri değildir. Bu tarihin belirleyiciliği, altı gün sürmüş bir askerî çatışmanın kronolojisinde değil, o çatışmanın ardından görünür hale gelen devlet pratiğinde yatar. 5 Haziran sabahı başlayan savaş birkaç gün içinde büyük bir bölgesel harita değişimine yol açtı; ama asıl önemli olan şey, savaş bittikten sonra kurulan yeni rejimdi. Batı Şeria, Doğu Kudüs, Gazze ve Golan artık yalnızca askerî denetim altındaki alanlar değil, nüfusu, toprağı, hukuku ve geleceği yeniden düzenlenmeye başlanmış bir coğrafya haline geldi. İsrail’in bu tarihten sonra yalnızca Holocaust sonrası güvenlik devleti olarak anlatılması bu yüzden imkânsızlaştı. Sahneye çıkan şey, işgal eden, yerleşim açan, statü değiştiren, geri dönüşü engelleyen ve Filistinlileri kalıcı bir baskı rejimi altında tutan bir devletti. 1967’nin asıl önemi burada yatar.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası, İspanyolcası)

(previous: Kaygılı Avrupalılar Neyin Peşinde: Ekonomik Baskılar Ortasında Citadel/Shore Diplomatik Karşı Basıncı)

İspanya–Türkiye gübre koalisyonunun neden gerekli hâle geldiğini anlamak için, ilk görülmesi gereken şey, mevcut krizin yalnızca bir savaş hikâyesi olmadığıdır. Bu, bir koridor hikâyesidir. Gerçek saldırı nesnesi yalnızca bir devlet, bir ordu ya da diplomatik bir düzenleme değildir. Hareket zincirinin kendisidir. Gaz bir altyapı dizisi içinden hareket eder, gübre hammaddeleri başka bir dizi içinden, bitmiş besin maddeleri başka bir dizi içinden, ürünler başka bir dizi içinden ve nihayet ekmek, meyve, sebze ve yemeklik yağ evlere yine başka bir dizi içinden ulaşır. Bu zincir Basra Körfezi yakınlarında koptuğunda, hasar Körfez’de kalmaz. Tankerler, limanlar, sigorta sözleşmeleri, depolama tankları, kamyon güzergâhları, toptancı pazarları, çiftlik bütçeleri ve süpermarket rafları boyunca yol alır. Denizden sözleşmelere, sözleşmelerden stoklara, stoklardan ekim kararlarına ve ekim kararlarından gündelik hayatın dokusuna geçer. Füze ve deniz boğazları düzeyinde başlayan bir savaş, sonunda bir bahçe sahibinin besin maddelerini zamanında alıp almayacağını, bir sera işletmecisinin ekili alanı azaltıp azaltmayacağını, bir kamyonun paketleme tesisinden dolu mu yoksa yarı boş mu çıkacağını, bir toptan alıcının fiyatları bir hafta daha istikrarlı tutup tutamayacağını belirler. Yakın tarihli, koridor-merkezli Žižekian Analysis çözümlemelerinde tarif edilen maddi zemin budur; bu çözümlemeler, savaşın yalnızca bir savaş alanı tırmanışı olarak değil, dolaşımın kendisine yönelik bir saldırı olarak da okunması gerektiğinde ısrar eder (🔗) (🔗).

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

(öncesi: Eski Polisler Enerji Köprüsünü Havaya Uçurduktan Sonra Gelen Asyalı EV’ler)

Bu hikâyeye girmenin en hızlı yolu basit bir resimle başlar. Avrupa ilk başta tek bir diplomatik alan olarak, tanıdık bir sicilde konuşuyor gibi göründü: kaygı, itidal, bölgesel istikrar, müzakereler, sivillerin korunması, cilalı bir dille ifade edilmiş o eski yüceltilmiş alarm repertuvarı. Sonra savaşın kronolojisi her cümlenin ağırlığını değiştirdi. İran’a karşı açılıştaki ABD-İsrail tırmanışı, askeri alanda bir zinciri, ekonomik alanda ise başka bir zinciri harekete geçirdi. Askeri zincir saldırılar, misilleme, hava sahası, deniz yolları, üsler ve kuvvet koruması üzerinden ilerledi. Ekonomik zincir ise Güney Pars, Katar LNG’si, Hürmüz Boğazı, tanker sigortası, yakıt maliyetleri, gaz göstergeleri, elektrik fiyatları, enflasyon, navlun ve sanayi kâr marjları üzerinden ilerledi. Bu zincirler birlikte hareket etmeye başladığında, Avrupa diplomasisi bir coğrafya kazandı. Kıta aynı anda iki Avrupa gibi konuşmaya başladı: İran’a hâlâ merkezi stratejik dosya olarak yaklaşan bir Citadel Avrupası ve aynı savaşa yasallık, kışkırtma, taşma, güzergâhlar, fiyatlar ve sonuçların fiziksel gelişi üzerinden yaklaşan bir Shore Avrupası. Bu ayrım erkenden görünür hâle geldi ve sonrasında gelenleri anlamanın en berrak yolu hâlâ bu harita olmaya devam ediyor (🔗).

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Bu konuya hiçbir ön bilgi olmadan gelen herkes için ilk anlaşılması gereken şey, bu savaşta en önemli nesnenin bir cephe hattı olmadığıdır. Bu, bir enerji koridorudur. Basra Körfezi, petrol ve gaz üreticileri arasında uzanan bir su kütlesinden ibaret değildir. O, dünya ham petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının çok büyük bir kısmının Körfez’den çıkıp Asya’ya doğru hareket ettiği dar geçittir. Hürmüz Boğazı da o geçidin boğazıdır. Uluslararası Enerji Ajansı, Katar ve BAE’den çıkan LNG ihracatının neredeyse tamamının buradan geçtiğini ve Hürmüz’den geçen LNG hacimlerinin küresel LNG ticaretinin neredeyse beşte birine ulaştığını söylüyor (🔗). ABD Enerji Enformasyon İdaresi ise Hürmüz’den geçen ham petrolün ve LNG’nin büyük kısmının ABD’ye ya da İsrail’e değil, Asya’ya gittiğini söylüyor (🔗). (🔗)