🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Freud’un Traumdeutung’da yaptığı şey, rüyayı hazır bir şifre gibi çözmekten çok, rüyada öne çıkan öğenin hangi çağrışım yollarını üstüne aldığını göstermektir. Rüyanın açık sahnesinde küçük görünen bir şey, yorum ilerledikçe birçok yaşantıyı, sözü, bedensel duyguyu, mesleki kaygıyı, çocukluk anısını ve güncel olayı aynı anda taşımaya başlar. Bu taşıma, Freud’un rüya çalışması dediği işlemin merkezindedir. Rüya çalışması, uyanık düşünceyi doğrudan tekrar etmez; onu yoğunlaştırır, yer değiştirir, görsel bir sahneye çevirir, kimi yerde sözcüğü resim gibi kullanır, kimi yerde bedeni açıklama alanı hâline getirir. Traumdeutung’un ana metni bu işlemleri rüya örnekleri üzerinde sabırla gösterir (🔗).

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

📖 Görce Sözlüğü 📖

Legolugat, kavramların hazır tanımlara kapatıldığı bir sözlük değil, dilin kendi kendini söküp yeniden kurduğu yersiz bir kavram atölyesidir. Burada her madde, kelimenin yalnız anlamını değil, sesini, yarasını, tortusunu, imasını, şakasını ve sahneye çağırdığı küçük teorik canavarı da taşır. Legolugat, lagalugayı boşa konuşma olarak bırakmaz; onu lego gibi söküp takar, parçalarını birbirine geçirir, kimi zaman bir kavram evi, kimi zaman bir kavram ucubesi kurar. Okur bu sözlüğe tanım almaya değil, tanımın nasıl pürüzlendiğini, nasıl zehirlendiğini, nasıl çiçeklendiğini ve nasıl başka kelimelere bulaştığını görmeye girer. Legolugat’ın maddeleri, anlamı sabitlemekten çok anlamın oynak eklemlerini açar: Her kavram hem kendi başına durur, hem de yanındaki kavrama küçük bir 🔗 gölgesi düşürür.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Semptomatik kanırtma, bir kişinin, ailenin, kurumun, devletin, kültürün ya da bilinçdışı düzenin doğrudan taşıyamadığı bir bağlamı başka bir yüzey üzerinden zorlamasıdır. Bu yüzey bazen boğaz olur, bazen bardak olur, bazen çocuk olur, bazen mesaj olur, bazen kimlik kartı olur, bazen yardım kuyruğu olur, bazen evin anahtarı olur, bazen hastane sedyesi olur. Kanırtan özne kendi yükünü açıkça üstlenemez; onu başka bir şeye bindirir. O şey artık yalnız kendi işlevini yapmaz. Bağlam o şey üzerinden çalışmaya başlar.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Slavoj Žižek’in ‘Yapay Zeka Neden Özne Değildir’ yazısı, sert bir çizgi çekerek özneyi yapay zekaya karşı savunmak istiyor: YZ konuşabilir, hesaplayabilir, simüle edebilir, baştan çıkarabilir, örgütleyebilir, otomatikleştirebilir, itiraf edebilir, tavsiye verebilir, hallüsinasyon görebilir ve hatta dünyanın görünmesini sağlayan çerçeve hâline gelebilir, yine de onda öznel kesik eksiktir. Ama yazının kendi teorisi kendi başlığını mahveder. Žižek özneyi bilinç, ruh, kişilik, içsel sıcaklık ya da yaşanmış deneyim olarak değil, simgesel temsil içindeki bir başarısızlığın etkisi olarak tanımlar. Bu kabul edildiğinde, YZ artık salt bir araç diye savuşturulamaz. Mesele YZ’nin özel bir iç dünyaya sahip olup olmadığı değildir. Mesele, YZ’nin çıktılarının talep ile yanıt, bilgi ile söyleyiş, kural ile istisna, buyruk ile keyfiyet arasında bir açıklık sahnelediği imleyici bir tertibat olarak işleyip işlemediğidir. Açıkça işler.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

Karı forsu, kadın-imgenin bakışı toplamakla kalmayıp bakışın soru sorma gücünü geri püskürttüğü bir düzenektir. Cinsel çekim bu düzeneğin görünen yüzüdür; dinsel itim onun asıl kilididir. Çekim sahneye çağırır, itim sahnenin etrafına kutsal mesafe dizer. Çekim yüz, ses, beden, güzellik, kırgınlık, mücadele pozu, canlı tanıklık ve parıltı üretir. İtim annelik, emek, nasır, halk, mahremiyet, haysiyet, kutsallık ve acı üzerinden soruyu borçlandırır. Kadın-imge böylece hem görünür hem dokunulmaz olur; hem kamusal iddianın taşıyıcısı hem kamusal sorgunun dışına alınan kutsal eşik haline gelir.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Yapay zeka bugün kamusal alana aynı anda iki çok farklı yüzeyden ulaşıyor. Bir yüzeyde insanlar chatbot’larla, image generator’larla, voice assistant’larla, software copilot’larla, işyeri otomasyonuyla, gözetim araçlarıyla, sınıf platformlarıyla, call-center sistemleriyle ve insan gibi konuşan cilalı interface’lerle karşılaşıyor. Daha derindeki yüzeyde ise yapay zeka arazi, elektrik, su, transformatörler, trafo merkezleri, dizel backup, soğutma sistemleri, fiber, chip’ler, cloud sözleşmeleri, özel tedarik, askeri entegrasyon, kamu sübvansiyonları, imar kavgaları ve veri merkezleri olarak beliriyor. İlk yüzey makineye bir yüz verir. İkincisi ona bir ayak izi verir.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Vatikan’ın AI manifestosu Magnifica Humanitas, dünyaya aynı anda dinsel bir belge, siyasal bir uyarı, bir emek metni, bir barış çağrısı, bir medya olayı, bir Silicon Valley provokasyonu, Katolik bir öğretim aracı ve bir meme üreticisi olarak girdi. Yapay zekâ hakkında konuşuyordu; ama asıl konusu sınıflandıran, öngören, otomatikleştiren, taklit eden, optimize eden ve komuta eden sistemlerin baskısı altına yerleştirilmiş insandı. Ona yönelik ilk tepkiler Vatikan sahnesinden, Anthropic’ten Christopher Olah’tan, AI-güvenliği figürlerinden, teknoloji liberteryenlerinden ve yıkımcılardan, piskoposlardan ve Katolik yorumculardan, politika savunucularından, eğitimcilerden, gazetecilerden, Substack ve Medium yazarlarından, Reddit ve Hacker News’ten, LinkedIn profesyonellerinden, bölgesel medyadan, meme hesaplarından ve Palantir, OpenAI, Google, Microsoft, Meta, xAI, askerî kurumlar ve düzenleyiciler gibi sessiz ama işin içinde olan güçlerden geldi. Tepkilerin tümü aynı somut dosyaların etrafında döndü: haysiyet, emek, çocuklar, okullar, hastaneler, veri, güvenlik, savaş, gözetim, kamusal güç, kurumsal meşruiyet, makine bilinci, sentetik mahremiyet, ruhsal otorite ve Papa’nın sözlerini pratiğe kimin tercüme edeceği sorusu.

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Papa Leo XIV’ün Magnifica Humanitas belgesi yapay zekâ çağını teknik bir yenilik meselesi olarak değil, insanın ne olduğu, emeğin neye dönüştüğü, kültürün kimin elinde işlendiği, kararın hangi arayüzlerden geçtiği, savaşın hangi ekranlarda hazırlandığı, çocukların hangi konuşma kişilikleriyle karşılaştığı ve şirketlerin insanlık adına konuşma yetkisini nereden aldığı sorusu olarak kuruyor. Metnin kavramsal omurgası en baştan “anthro-” hattına yerleşiyor: “anthropological coherence”, “anthropological vision”, “anthropological regression”, “anthropocentrism”, “Christian humanism”, “transhumanism and posthumanism” (🔗). Bu sözlük yalnız ilahiyatın insan kavrayışını değil, Anthropic’in kendi şirket adında, ürün dilinde ve güvenlik PR’ında taşıdığı “insana ilişkin” iddiayı da çağırıyor. Papa metni insan haysiyeti, ortak iyi, teknolojinin nötr oluşu yanılsaması, insanî ve toplumsal etki, dijital okuryazarlık, veri mülkiyeti, görünmez işçiler, YZ’yi silahsızlandırma, ölümcül kararın yapay sistemlere emanet edilmesi, empati ve arkadaşlık taklidi gibi dosyaları açıyor. Anthropic ise aynı yıllarda Claude’s Constitution, Alignment, Interpretability, Societal Impacts, Economic Research, Responsible Scaling Policy, AI agents, Claude for Education, Claude for Government, Claude for Legal, Claude for Security, “brilliant friend”, “moral voices” ve “long collaboration” diliyle kendisini insanlık için güvenli, sorumlu, şeffaf ve ahlaki YZ laboratuvarı olarak kuruyor (🔗) (🔗) (🔗).