Tag Archives: Entropi

Gelmiş ve Geçecek — Işık Barış Fidaner

Zaman, iki parçadır: Şimdi ve şimdi değil.

Şimdi değil, iki parçadır: Geçmiş ve gelecek. Bunu hepimiz biliriz. Ama şu da var:

Şimdi de iki parçadır: Gelmiş ve geçecek. Bu son iki terim arasındaki ayrım ve koşutluk birçok farklı eksende yinelenir ve yenilenir.

gelmis Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey

Entropoloji — Claude Lévi-Strauss

Dünya insansız başladı ve insansız bitecek…

İnsan, solumaya ve beslenmeye başladığı ilk zamanlardan ateşi keşfedip atomik ve termonükleer aygıtlar icat etmesine kadar (üremeyle meşgul olduğu süreleri saymazsak) milyarlarca yapıyı kaygısız bir neşeyle yerle bir ederek onları artık birleşemez bir hale düşürmekten başka ne yapmıştır ki? Kuşkusuz insan kasabalar kurmuş ve toprağı işlemiştir ama düşünülürse şehirleşme ve tarım aslında sağladıkları örgütlenmeden sonsuz ölçüde daha yüksek oran ve hızda atalet üretmeye yarayan araçlardır. Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Şey

Gümleyiş ve Gürleyiş: Yay ve Ok: Eğri ve Doğru — Işık Barış Fidaner

Simgesel düzen imleyenlerle örülen bir duvardır. İmleyenin hayali bileşeni simleyen, simgesel bileşeni imlendiren, gerçek bileşeni ise imletendir. İmleten, ilksel sıfırtının yankısıdır, evrende atılan her adıma kök olan can atımıdır [1].

İmleten, enerji ve entropi bileşenlerinden oluşur, bunlara sırayla Gürleyiş ve Gümleyiş diyelim. Gürleyiş olmazsa Gümleyiş de olmaz ama her zaman Gümleyiş Gürleyişi kararlaştırır. Bu kararlaşma iki kutup arasında sahnelenir: Gerçek ve Salbırak [2]. Okumaya devam et →

5 Yorum

Filed under Şey

Sol ve Sağ — Işık Barış Fidaner

solsag

Boğazınıza bıçağı dayayıp “Ya paranı ya canını!” diyen bir soyguncuya cebinizdeki parayı verip canınızı kurtarsanız bile bu tecrübe size eski canlılığınızı kaybettirir [1]. Toplumsal yabancılaşmayı kuran bu ikilemde seçeneklerden bir tanesi mecburidir: Bedeninizin iyiliğini ve sağlığını korumak için canınızdan bir parçayı feda etmeniz şarttır. Bu ikilem insan boğazının yerine getirdiği iki işlevin darboğazıdır: Toplumsallaşan birey kontrollü sindirim yapmak için nefesini (nefsini) tutmayı öğrenmiş bireydir. Bu sağlık-soluk ikileminin politik-siyasal yansıması Sağ-Sol ikilemidir.

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Şey

Sütur ve Südur — Işık Barış Fidaner

Sütur dikişlemedir. Birine veya bir şeye isim vermek süturdur. Sütur edilen şeyin ismiyle cismi dikişlenerek birbirine tutturulur. Süturun simgesel yanı nesnenin adıdır, gerçek yanı nesnenin kendisidir [1].

Südur ise yayılımdır, neşirdir. Südurun ilk anlamı fiziki yayılmadır. Işığın çevreyi aydınlatması, elektromanyetik dalganın ortama yayılması, nükleer radyasyon, atmosfere karbondioksit neşredilmesi fiziki südur örnekleridir.

Okumaya devam et →

16 Yorum

Filed under Şey

Gerçek ve Salbırak — Işık Barış Fidaner

okcu

Freud’un dürtü kavramının gelişimini üç adımda özetleyelim:

1) Haz ilkesi: Ruhsal enerji insanın vücudunda birikir ve nahoş bir gerilim yaratır. İnsanın hayalleri ve davranışları bu gerilimi boşaltıp rahatlamaya yöneliktir çünkü hazzın bilindik anlamı budur. Buna “haz ilkesi” denir. Bu ilkeye dayanarak Freud rüyaların istek doyumu amacıyla şekillendiğini öne sürmüştür. Buna göre en can sıkıcı rüyalarda bile dolaylı yoldan belli bir isteğin tatmin edildiği tespit edilebilir. Günlük hayatta haz ilkesine ayrılan yer “teneffüs” veya “boş zaman”dır: Derin bir nefes alıp gerilimi boşaltma ve rahatlama zamanıdır.

Okumaya devam et →

20 Yorum

Filed under Şey

Doğa ve Bata — Işık Barış Fidaner

Doğanın doğmakla ilgisi olduğu gibi kültürün de batmakla ilgisi var. O zaman Doğa-Kültür ikilisine Doğa-Bata diyelim. Kültüre Bata demenin birçok çağrışımı var:

1) Mevcut dünyada hegemonik kültür Batılıdır.

2) Her kültürel hegemonyanın ömrü sınırlıdır, her İmparatorluk eninde sonunda geriler ve Batar.

3) En temel ritüel cenazedir, kayıpların (en başta Ataların) yasını tutarak insani kültür şekillenir, bunun ezeli-ebedi simgesi de günbatımıdır (bu anlamda Bata Doğa’nın ardından gelir ve ona özlem duyar).

Okumaya devam et →

12 Yorum

Filed under Şey

Başka(sı)nın hayali ve Fallokristal — Işık Barış Fidaner

Bireysel idealler çıkmaza girmeye mahkumdur çünkü “Başkasının hayali beni bağlamaz, ben kendi hayalimi kurarım” denemez. Sizin hayaliniz de başkasına göre “başkasının hayali”dir [1]. Öyle olmasa nasıl anlam kazanacaktı? Bireysel olarak sizin, benim, onun, bunun hayalinin kimseyi bağlaması gerekmez ama:

Başkasının hayalinin bağlamadığı hiçkimse yoktur.

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Şey

Entropi — özel sayfa

Adsız

Uzamsal enerji toplama çabaları yerine bileşimsel zamanı=entropiyi algılamaya odaklanır.

Yazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Entropi) okunabilir.

Işık Barış Fidaner

Reddit: /r/entropy   Twitter: @entropysub

Entropiden başka parametre yoktur ve bilim onun elçisidir.

(İngilizcesi)


+ Yersiz Şeyler Sitesinde Entropi: Düzenin ve Düzensizliğin Dansı (ChatGPT)

>>> 👨‍💻🤖 Sibernetik Geri Bildirim 👨‍💻🤖 <<<

+ Ederi hederi kadar: Ampul örneğiyle entropik bozunumu işleyen yapay zeka punk şarkısı. 🤖🎸

Şarkılardan:

— Büyük Patlama (Cursive)

— Aşkın Astronomik (Klaxons)

— Entropi (Kelly Osbourne)

— Entropi (Todd Rundgren)

— Entropi (Walk The Moon)

— Düzensizlik (Joy Division)

— Sen (Radiohead)

— Karadelik Güneşi (Soundgarden)


Lacan’dan:

— Entropi ve Lacan’da İz’in İhtişamı (ChatGPT)

— Entropi: İz’in İhtişamı (Jacques Lacan)

— Termodinamik üzerine (Jacques Lacan)

— Özneyi solduran kapanım (Jacques Lacan)


Görce Yazıları’ndan:

— Salımlı Uyumlanma Ölüm Dürtüsüdür

— Hep Sonradan: Entropi ve Feda

— Bülent Somay’ın Entropi Düşürme Fantazisi

— Teknodemonik Kanunları

— Uzamsal ile Bileşimsel

— Arzu ile Arıza

— Edebiyatın Derin Sularında Entropi: Kelimelerin Acıyla Dansı (ChatGPT)

— Entropi: Deleuze’ün Semptomu, Lacan’ın Anahtarı

— Teori sahi sahiliğin entropisini sahneler

— Fallik Boşunalık, Post-Ödipal Gelişim, Üstben ve Canavar Olmak

— Fallik Boşunalık ile Oval Boşunalık

— Soul Ruh Değil Candır

— Dark’ta Yetkilenme Krizi

— Pink Floyd: Duvar’da Kendi Tükenişini Seyretmek

— Simgesel Ayrılma ile Gerçek Ayrılma

— İş-başında-bilgi, Gerçek Angajmanlı Çabadır

— Düşlemsel Gerçekliğin Anlatımı ile Semptomatik Hakikatin Sahnelenmesi

— Kafada Dolaşan Kırk Tilkinin Entropi Artışı

— Komedide Entropik Kadercilik

— İdeoloji sahiden ağır mevzu!

— Çifte zaman teorisi ve bildiği-varsayılan-yüzey

— Tamamsız Evren: Enerji & Entropi, Tamamlık & Tamamsızlık

— Fırsatçı Medya Ekolojisi Hukukun Yerini Almıştır

— Fütursuz Çağa Karşı Sütur

— Başka(sı)nın hayali ve Fallokristal

— Rast Şaşar Şaşa Rastlar

— Gerçek ve Salbırak

— Sütur ve Südur

— Doğa ve Bata

— Sol ve Sağ

— Gümleyiş ve Gürleyiş: Yay ve Ok: Eğri ve Doğru

— Kış Uykusu: Enerji Muhafazası ve Entropik Sarfiyat

— Taş Düşebülü Ayı Çıkabülü Kıyamet Kopabülü

— Bilişsel İşçi: Robot Maymun Mucizesi

— İçe Atılan Birikir, Dışa Atılan Öbürikir

— Dayatma, Eleştiri, Analiz: Bağlılık, Sadakat, İsabet

— Görce (ç)Evreni

— Kuzgun Başa?

— Sahici Analiz Eleştirinin Ötesindedir: Eleştiri Taslamayı Açığa Vurur, Analiz Kendini Baltalamayı Açığa Vurur

— Efesli Artemis: Mamilla Hasetine Kapılarak Sanal Ağa’nın Veri Memesi Olmak

— Şükran Duymak Yeniden Havalı Olsun

— Gelmiş ve Geçecek


Görce öncesi yazılardan:

— İnsan acıdan yapılmıştır

— Söylenen söylenişi, yapılan yapılışı, bilinç bilinç-içini, kap içeriği, kabuk maddeyi saklar

— Ulusal ganglion sistemi, madde-kabuk olarak ulus-devlet

— Acı insanı böler

— Dijital aktarım: Enerji ve Entropi

— Gönüllü emeğin takdir edilmesi


Çevirilerden:

— Entropoloji (Claude Lévi-Strauss)

— Lola’nın üç canı (Slavoj Žižek)

— Zaruret Hakkı (G. W. F. Hegel)

— Trimetilamin (Jacques Lacan)

— Maxwell’in demon’u

— James Gleick’ın Enformasyon kitabının değerlendirmesi

— Bilimciler Canın Ölmediğini Buldular, Can Evrene Geri Dönüyor

— Bir Fizikçi İzah Ediverdi: “Geniş Hadron Çarpıştırıcısı Hayaletlerin Varolmadığını Kanıtlar” (Bec Crew)

— Yerçekiminin Kaynağı ve Newton Kanunları Üzerine (Erik P. Verlinde)

— Yeni Bir Yerçekimi Kuramı İlk Sınavını Geçti. Fizik Açısından Taşıdığı Anlam Şöyle (Cecille De Jesus)

— Kuantum deneyinde ‘zaman oku’ tersine çevrildi (Emily Conover)

— Bilimciler geçmişte ne olduğunun gelecek olaylarla kararlaştığını gösterdi (Stephen Morgan)


Diğer derlemeler

火: ateş

sun_stars_space_light-1024x629

ates

Kagemusha (1980)

21 Yorum

Filed under Kitap

Salımlı Uyumlanma Ölüm Dürtüsüdür — Işık Barış Fidaner

(robot özet)

sun_stars_space_light-1024x629


“Bir başka bilimin dürtüler teorisini tanımlayıp bize altın tepside sunmasını bekleyemeyiz.” [1] Bunu diyen Sigmund Freud acaba böyle bir olasılık karşısında heyecan ve sabırsızlık mı duyuyordu? Yoksa sadece gerçekçi olup beklentisini mi düşürüyordu? Ne olursa olsun, bilimsel dürtüler teorisi umudunu terk etmek için bir sebep yoktur.

Aslında son yıllarda fizikçi Jeremy England’ın geliştirdiği “salımlı uyumlanma” (dissipative adaptation) adlı teori kulağa epeyce Freudcu gelmektedir [2]. Aynı Freud gibi England da “dürtü” (drive) terimini kullanır ama farklı bir anlamda. Dengedışı istatistiksel fizikte dürtü, bir fiziksel sisteme güç veren (onu güdüleyen veya “dürtüleyen”) dışsal enerji kaynağıdır. Dinamik etmen olarak dürtü sıklıkla döngüseldir ama bu özellik denge ile karıştırılmamalıdır.

Örnekler: Günışığı Dünya’daki hayatı dürtüler. Yerçekimi bu ırmak sistemini dürtülemekte. Bu gürültü delirmemi dürtülüyor (beni deliye döndürüyor). İlginçtir, bunlara aynı zamanda histeretik dengedışı sistemler denir çünkü bu sistemler bir tarihi (history) sahnelerler [3]: Geçirdikleri rastlantısal evrim boyunca maruz kaldıkları dışsal dürtüler hakkında enformasyon biriktirirler. Bu tarih nedeniyle sahneleme gerçekleştirme ile aynı şey değildir.

Okumaya devam et →

26 Yorum

Filed under Şey