0. Eleştirel Mühendis, hareket, iletişim ve düşünüş yollarımızı şekillendiren Mühendisliği zamanımızın en dönüştürücü dili sayar. Bu dildeki sömürü** biçimlerini çalışarak nüfuz alanlarını teşhir etmek Eleştirel Mühendisin işidir.
1. Eleştirel Mühendise göre, bağlı olunan herhangi bir teknoloji hem zorluk hem de tehdittir. Bağlılık ne kadar büyükse, sahiplik ve yasal şartlardan bağımsız olarak, o teknolojiyi çalışma ve içsel işleyişini teşhir etme ihtiyacı da o kadar büyüktür.
2. Eleştirel Mühendis her bir teknolojik ilerleme ile tekno-politik okuryazarlığımızın zorlaştığına dair farkındalığı yayar.
3. Eleştirel Mühendis zengin kullanıcı deneyimleri üzerinde yapısöküm uygular ve şüphe yaratır.
4. Eleştirel Mühendis ‘uygulamanın huşusu’nun ötesine bakarak nüfuz yöntemlerini ve özgül etkilerini belirler.
5. Eleştirel Mühendis her bir mühendislik çalışmasının, kullanıcı bağlılığı ile orantılı ölçüde kendi kullanıcısını mühendislediğinin farkındadır.
6. Eleştirel Mühendis, aygıtları, bedenleri, ajanları, kuvvetleri ve ağları kuşatan ilişkileri tarif etmek üzere ‘makine’yi genişletir.
7. Eleştirel Mühendis teknolojinin üretimi ve tüketimi arasındaki uzayı gözlemler. Bu uzaydaki değişimler karşısında süratle edim gösteren Eleştirel Mühendis, dengesizlik ve yanılsama anlarını teşhir etmeye hizmet eder.
8. Eleştirel Mühendis sanat, mimarlık, aktivizm, felsefe ve icatlar tarihine bakar ve örnek Eleştirel Mühendislik çalışmaları bulur. Bu disiplinlerin stratejileri, fikirleri ve gündemleri benimsenecek, yeniden amaçlandırılacak ve mevzilendirilecektir.
9. Eleştirel Mühendise göre yazılı kod toplumsal ve psikolojik alemlere doğru genişleyerek insanlar ve etkileşimde bulundukları makineler arasındaki davranışı düzenler. Bunu anlayan Eleştirel Mühendis kullanıcı-kısıtlılıklarını yeniden inşa etmeye ve dijital kazıcılık yoluyla toplumsal eyleme yönelir.
10. Eleştirel Mühendisin teşhir konularının en arzulananı, sömürüdür.***
* Bu manifestoyu Ekim 2011’de Berlin’de kaleme alan Eleştirel Mühendislik Çalışma Grubu, diğer adıyla Julian Oliver, Gordan Savičić ve Danja Vasiliev, dünya çapında sanat uzmanlarılardır. Anahtar kelimeler: gözetim, panoptikon, toplumsal olan.
** İngilizcesinde Eleştirel Mühendisin kullanması gereken temel araç sayılan “exploit”, Türkçe metinde “sömürü” terimiyle Eleştirel Mühendisin karşı karşıya olduğu bir mesele olarak çalışma ve teşhir konusu sayılmıştır. (Çeviri: IBF)
Karşılaştırınız:
http://en.wiktionary.org/wiki/exploit
http://tureng.com/search/exploitation
*** İngilizce metin bunun karşıtını söylüyor:
The Critical Engineer considers the exploit to be the most desirable form of exposure.
Türkçesi: Işık Barış Fidaner
Charles Seife’nin Ulusal Güvenlik Ajansı kimlik kartı
