Monthly Archives: Şubat 2022

Hiperego: Yenilemeyen Yineleme Boştur, Yinelemeyen Yenileme Kördür — Işık Barış Fidaner

Ego’nun tepesinde biri emredici biri kışkırtıcı iki fail bulunur [1]:

Süperego: “Yapamazsın! Dur! Çok ileri gittin!”
Hiperego: “Yap da görelim! Aş! Geç! Aç! Ser!”

İlk bakışta emredici Süperego’nun eril, kışkırtıcı Hiperego’nun dişil olduğu düşünülebilir ama daha yakından bakılırsa işler tersine döner. Okumaya devam et →

21 Yorum

Filed under Şey

Düz Mantık ve Diyalektik Mantık: Yuva ve Semptom — Işık Barış Fidaner

Yadsımanın yadsınması düz mantıkta ve diyalektik mantıkta farklı işler. Bu işlem:
1) Düz mantıkta bizi en başa döndürür: ~~P = P (biri değil değilse, biridir)
2) Diyalektik mantıkta bizi öteler: ~~P = P’ (biri değil değilse, başka biridir)

Yadsıma işleminin modeli Ödip kompleksi olduğuna göre terimler şöyledir [1]:
P = anne-çocuğun sevgi bağı
~P = babanın anneyi çocuğa yasaklaması

Üçüncü terimi de kolayca tahmin edersiniz:
~~P = çocuğun ensest yasağına verdiği karşılık Okumaya devam et →

13 Yorum

Filed under Şey

Arz-Rica Dengesi ve Noktalama Kuralı — Işık Barış Fidaner

Arz-talep dengesi ekonomide önemli bir kavramdır. Belli bir ekonomik işlemin hacmi ne kadar büyürse:
1) Arz eden üreticinin fiyat teklifi o kadar yükselir.
2) Talep eden müşterinin fiyat teklifi o kadar düşer.
Arz-talep yasasına göre üretici ve müşterinin fiyat tekliflerinin eşitlendiği işlem hacmi gerçekleşir ve piyasadaki fiyatı belirler. Ama bu “suni bir dengedir” (Mahir Çayan) ve ekonomik zorluk/kriz/bunalım şartlarında kolayca bozulur/altüst olur/unufak olur. Dengenin bozulduğu şartlarda iki taraftan hangisinin daha muhtaç duruma düştüğüne göre kararlaşma sol uca veya sağ uca kayabilir [1]. Okumaya devam et →

13 Yorum

Filed under Şey

Gülmek Popülist Bir Eylemdir: Şaşakalma Fobisi, Gülüp Geçme, Gülekalma — Işık Barış Fidaner

Absürtlüğe verilen ilk tepki gülmek değil şaşırmaktır. Ama şaşırmanın öznel ve nesnel sakıncaları vardır:
1) Öznel: İnsana bilişsel yük bindirerek beynini yorar.
2) Nesnel: İnsanı sersemletip aptallaştırarak toplumda damgalanmaya yatkın kılar.
Bu yüzden insan başına gelen absürtlüğün onu düşürdüğü şaşakalma halini çabucak atlatmak, geride bırakmak, geçirmek ister. Bu çok temel bir korkudur, buna şaşakalma fobisi diyelim. Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Sevgilinti — derleme

UntitledYazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Sevgilinti) okunabilir.

Işık Barış Fidaner

İçindekiler

— Sevgilinti: Leyla ile Mecnun

— Kuşu Kuşla (T)avlarlar: Lir Kuşu ve Troll Sürüsü

— Taslama ve Tasavvuf: Deli, Dahi, Aziz

— Abese İrca ve Abese İcra

— Gözyaşı Kurur, Gözyası Kalır

— Kuzgun Başa?

— İtme ve Çarpma

Diğer derlemeler

恋 : sevgi

1 Yorum

Filed under Kitap

Abese İrca ve Abese İcra — Işık Barış Fidaner

Trajedi/komedi arasında taraf tutan iki farklı mantık vardır:

1) Eleştiri mantığı:
— Komedinin gülünç olduğunu görür ve belki ona sempati besler.
— Ama ona kıyasla trajedinin ciddi olması gerektiğini anlar.

2) Analiz mantığı ise:
— Komedideki ciddiyeti duyar ve ona parasempati besler [1].
— Ona kıyasla trajedinin gülünç kaldığını anlar. Okumaya devam et →

16 Yorum

Filed under Şey

Sevgilinti: Leyla ile Mecnun — Işık Barış Fidaner

14 Şubat 2022 Sevgililer Günü vesilesiyle

Yaygın kabul gören bir istatistik ilkesi şöyle der:

Correlation is not causation.
İlinti sebep-sonuç değildir.

Bu ilke cinsel aşka uygulandığı zaman şu önermeler belirir:

Sevgili sebep aşk sonuç değildir.
Aşk/sevgi bir ilintidir.

Okumaya devam et →

12 Yorum

Filed under Şey

Kuzgun Başa? — Işık Barış Fidaner

Raven_Snowboard-School_Shutterstock-_k0bovr

Ya devlet başa ya kuzgun leşe.

Bu atasözüne göre:
1) Bir iyi bileşim vardır.
2) Bir kötü bileşim vardır.
3) İyi bileşim yürütücü ve işlevlidir.
4) Kötü bileşim bozuk ve yıkıcıdır.
5) İyi bileşim seçilirse kötü bileşim dışlanmış olur.
Lacan’ın aynı anlamda başvurduğu Fransızca formül şuydu: “Le père ou pire / Baba yahut daha kötüsü” [1]. Aynı formülün bir başka Lacanca ifadesi şöyledir:

Ya baba mecazı ya da parçalanmış beden.

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey

Taslama ve Tasavvuf: Deli, Dahi, Aziz — Işık Barış Fidaner

Helene Deutsch taslama (imposture) üzerine makalesinde üç özel kategoriyi ego inşasından muaf tutmuştur [1]:

Normal bir bireyin karmaşık gelişiminde belli düzensizlikler olur ve ancak nadiren başarılı bir ahenk sağlanabilir. Belki de ego ideali ile benlik arasında özdeşlik sağlayanlar sadece azizler, dahiler ve psikotiklerdir. (Taslayıcı: Bir Psikopat Tipine Dair Ego Psikolojisine Katkı)

Bu üç kategori tasavvufta hakka ermenin üç aşamasına tekabül eder: Cünun deli/psikotiktir, fünun dahi/alimdir, sükun ise aziz/veli/ermiştir. Okumaya devam et →

13 Yorum

Filed under Şey

Kuşu Kuşla (T)avlarlar: Lir Kuşu ve Troll Sürüsü — Işık Barış Fidaner

lyrebird_1280p

Kuşu kuşla avlarlar.

Bu atasözü her insanın kendi gibilere duyduğu ilgiyi/korkuyu kullanarak tuzağa düşürülebileceğini söyler. Kuşa sahip olan taraf kuşun kendisi olan tarafı tuzağa düşürür, tuzağa konan yem ise “öteki kuş”tur [1]. Tuzak tasarımına göre bu yem kuşun öteki kuşa olan ilgisini, ondan korkusunu, ona duyduğu iştahı veya ona dönük ikirciğini (ambivalence) kullanabilir. Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey