Category Archives: Şey

İşte Biz Böyle Yuvarlanırız (Yuvalarız) — Işık Barış Fidaner

İngilizce bir gururlanma deyimi şöyle der:

İşte biz böyle yuvarlanırız (This is how we roll).

Bunun çeşitli çağrışımları var:
1) Rock & Roll (sallan & yuvarlan) müziği gibi canlandırıcıyız.
2) Güncelliğe ayak uydururuz, seviliriz ve havalıyız (edilgen çatı). Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Şey

Tözne/Cevherzat: özgür, özür, zaten, bizzat — Işık Barış Fidaner

Hegel’in temel tezini hatırlayalım:

Sahiliğin yalnızca Töz değil aynı zamanda Özne olarak kavranıp dile getirilmesi herşeyi belirler. (Hegel, Ruhun Fenomenolojisi, §17)

Bu sahiliğe Tözne adını verelim. Töz-özne’nin cevher-zat’a tekabül ettiğini hatırlarsak Hegel’e mutad dışı bir yoldaş buluruz:

Biz cevherle bir şeyin zâtını ve kendisini kastediyoruz. (Farabi, Harfler Kitabı)

O halde Tözne aynı zamanda Cevherzattır. Hegel’in temel tezi ilahiyat diline şöyle uyarlanır:

Hakkın yalnızca Cevher değil aynı zamanda Zat olarak kavranıp dile getirilmesi herşeyi belirler. (Hegel, Ruhun Fenomenolojisi, §17)

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Şey

Ruhsal Dirayet ve Kabullenmenin Seviyeleri: Accept, Admit, Acknowledge, Take for Granted — Işık Barış Fidaner

Bir şeyin kıymetini ancak onu kaybettikten sonra anlarız. Aslında gelecekte yaşanacak bütün kayıplar şimdiki zamana birer berigölge (foreshadow) düşürmektedir ama bu ürkütücü gölgeleri düşünmek istemeyiz, onları çabucak reddeder ve kovarız, onları biraz bile kabullenmek zor gelir. Bu ısrarlı kaçınganlığımız nedeniyle konuştuğumuz dil (Türkçe) farklı kabullenme seviyelerini ayırt edebilecek kavramsal inceliklerden yoksun kalmıştır. Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Kendine Selam Vermek: Vicdan Üstben Değil Arzu Yasasıdır — Işık Barış Fidaner

Kuran’da ilginç bir ayet şöyle der:

Eve girince kendinize selam verin. (Nur 61)

Kendi kendine sesli olarak selam vermek kulağa pek makul gelmediği için buraya genelde parantez içinde “(birbirinize)” yazılır ve eve gelen kişinin kendi ailesinin üyelerini selamlaması olarak yorumlanır. Peki harfiyen okursak bu ayetten ne anlarız? Okumaya devam et →

18 Yorum

Filed under Şey

Hiperego ve Sinema: Eski Kıstas Eski Hamam: Terleme — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Hiperego ve Lacan’ın Üç Evresi)

Hiperego’nun ölümsüz sloganını hatırlayalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Bu sloganın en candan militanı kimdir? Elinde megafonla “Olmuyor daha canlı!” diye bağırarak oyuncuları terleten film yönetmeni olabilir mi? Okumaya devam et →

16 Yorum

Filed under Şey

Hiperego ve Lacan’ın Üç Evresi — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Hiperego ve Kuşak Çatışması)

Hiperego formülünü hatırlayalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Şimdi bu formül üzerinden Lacan’ın öğretisinin geçirdiği üç evreyi tarif edeceğiz. Slavoj Žižek’in İdeolojinin Yüce Nesnesi‘nde yaptığı tanımları temel alacağız. Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Hiperego ve Kuşak Çatışması — Işık Barış Fidaner

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

(öncesi: Hiperego’nun Bilgi Notu)

Hiperego formülünü yeniden ele alalım [1]:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Burada iki sorun bildirilmiş. Peki negatifi pozitife çevirirsek bu sorunlar çözülür mü? Yani şunu diyebilir miyiz:

Yenileyen yineleme doludur, yineleyen yenileme önünü görür.

Pozitif formüllerin belki izafi bir geçerliği olabilir ama negatif formüllerin geçerliği mutlaktır ve pozitifleri de sınırlandıran arkaplanı oluşturur.

Okumaya devam et →

11 Yorum

Filed under Şey

Hiperego’nun Bilgi Notu — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Hiperego: Yenilemeyen Yineleme Boştur, Yinelemeyen Yenileme Kördür)

Hiperego formülünü ele alalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Daha kolay anlamak için bu söz şöyle okunabilir:

Ordusuz komutan boştur, komutansız ordu kördür.

Komutan ve ordu Lacancada S1 ve S2‘ye tekabül eder. Aralarındaki simgesel bağ iki koşut işlemle kurulur [1]:

1) Sütur (dikişleme): Komutanın atanması veya simgesel düzenin temelinin atılması.
2) Südur (yayılım): Orduya asker alınması veya simgesel düzenin kapsamının genişlemesi. Okumaya devam et →

5 Yorum

Filed under Şey

Hiperego: Yenilemeyen Yineleme Boştur, Yinelemeyen Yenileme Kördür — Işık Barış Fidaner

Ego’nun tepesinde biri emredici biri kışkırtıcı iki fail bulunur [1]:

Süperego: “Yapamazsın! Dur! Çok ileri gittin!”
Hiperego: “Yap da görelim! Aş! Geç! Aç! Ser!”

İlk bakışta emredici Süperego’nun eril, kışkırtıcı Hiperego’nun dişil olduğu düşünülebilir ama daha yakından bakılırsa işler tersine döner. Okumaya devam et →

21 Yorum

Filed under Şey

Düz Mantık ve Diyalektik Mantık: Yuva ve Semptom — Işık Barış Fidaner

Yadsımanın yadsınması düz mantıkta ve diyalektik mantıkta farklı işler. Bu işlem:
1) Düz mantıkta bizi en başa döndürür: ~~P = P (biri değil değilse, biridir)
2) Diyalektik mantıkta bizi öteler: ~~P = P’ (biri değil değilse, başka biridir)

Yadsıma işleminin modeli Ödip kompleksi olduğuna göre terimler şöyledir [1]:
P = anne-çocuğun sevgi bağı
~P = babanın anneyi çocuğa yasaklaması

Üçüncü terimi de kolayca tahmin edersiniz:
~~P = çocuğun ensest yasağına verdiği karşılık Okumaya devam et →

13 Yorum

Filed under Şey