🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER

Cihat Duman’ın Punctum’da süperegoyu el frenine benzetmesini biraz işleyelim [1].

Süperego, sansür, otosansür, elinizin altında değildir, dilinizin altındadır [2], o halde süperegoya el freni yerine ‘dil freni’ demek daha isabetlidir, süperego susturucudur, sükut füzesidir, ve sizin denetiminiz dışında tetiklenir.

Elis Şimşon Punctum’daki Adorno yazısında umutsuzlukla dolaylanmaya mecbur kalan umuttan, olumsuzlukla dolaylanmaya mecbur kalan olumlamadan bahseder [1]. Bu mecburiyet hissiyatının en yalın halini nerede buluruz?

Başınıza gelen bir olumsuzluk üzerine kendi kendinize şöyle dediğinizi farzedin:

Bu da bana ders olsun!

İnsana bunu dedirten ruh hali nasıl okunmalıdır? İhtimalleri sayalım:

Ülkemizin şanlı tarihinden bir yaprak gibi anlattığı eleştirmen Adnan Benk’ten “övgüsünü sakınmayan” Fatih Altuğ Punctum’daki yazısında eleştiri eyleminin başarı kıstası olarak “huzur bozma / bela arama” ilkesini öne sürer [1].

Bu pek şanlı eleştirel akıl yürütmenin yaslandığı soyutlamanın aleladeliği ne yazık ki biz okurları pek şaşırtmaz:

Huzurlu/belasız/kolay/aşina/ezberci olana karşı huzursuz/belalı/zor/yabancı/yenilikçi olanı seçmek.

Anlaşılan nasyonal mazimizden çekip alınmış bu halis kıstas moda tabirle “konfor alanından çık!” buyruğundan ötesi değildir. Bu buyruğun nihai neticesinin “konfor alanından çıkış yolları piyasası” olduğunu biliyoruz.

Punctum’daki yazısında Kant-Foucault hattını izleyen Murat Erşen, Aydınlanmacı eleştirinin “sınırların analizi” olduğunu söyler [1]. Bu tabloda üçlü bir yapı belirir:

Biz, analiz, sınırlarımız: Biz sınırlarımızı analiz ediyoruz.

Biz’in “olgunlaşmak” için ileri atılımlar yapan bir tarihsel fail sayıldığı anımsanırsa burada çizilen tablonun popülizme epey elverişli bir kılıf olduğunu algılamak pek zor olmayacaktır: