Tag Archives: Sinem Atik

Kış Uykusu: Enerji Muhafazası ve Entropik Sarfiyat — Işık Barış Fidaner

Ayıların kırk türkü yaktığı popüler nesneyi anlatan Ahlat Ağacı‘nı (2018) incelemiştik [1]. Ama “aç ayı oynamadığına” göre, ayının karnının doyması ve dinlenmesi de önemlidir. İşte bu konuyu ele alan Kış Uykusu (2014) enerji tasarrufu ve entropik sarfiyatla ilgilidir.

Film otel ve mülk sahibi Aydın’ın alamadığı kiraların sarfiyat sorunu ve entropik bir simge ile başlar: İcraya verilme sonrasında çocuğun taş atıp kırdığı araba camı. Sonra aynı mesele Aydın’ın köşe yazılarına hayranlık ve iltifat ederek ondan bağış isteyen köylü hanıma doğru yer değiştirir.

Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Şey

Ahlat Ağacı: Zamana Çentik Atan Kum Taneleri Olmak — Işık Barış Fidaner

Ahlat Ağacı (2018) filmini yorumlamak için birkaç deyime bakalım:

1) Şu dünyada dikili bir ağacın var mı?
2) Ayının kırk türküsü var, kırkı da ahlat üstüne.
3) Beklemekten ağaç olduk, ağaç ettin bizi.

1 ve 2’yi birleştirirsek şu sonuca varırız: Şu dünyada insanın dikili bir ağacı olacaksa ahlat ağacı gibi popüler bir ağaç olsa iyi olur; muhatapların cinsi (ayı) sıkıntı yaratmaz, yeter ki halk/kamuoyu izlenimi verecek kadar kalabalık olsunlar. Sinan’ın “Ahlat Ağacı” kitabını yazması, onu bastırıp kitapçıya vermesi, imzalayıp annesine vermesi bu mantığın uygulamalarıdır.

Okumaya devam et →

12 Yorum

Filed under Şey

Hiperego ve Sinema: Eski Kıstas Eski Hamam: Terleme — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Hiperego ve Lacan’ın Üç Evresi)

Hiperego’nun ölümsüz sloganını hatırlayalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Bu sloganın en candan militanı kimdir? Elinde megafonla “Olmuyor daha canlı!” diye bağırarak oyuncuları terleten film yönetmeni olabilir mi? Okumaya devam et →

16 Yorum

Filed under Şey

Kuşu Kuşla (T)avlarlar: Lir Kuşu ve Troll Sürüsü — Işık Barış Fidaner

lyrebird_1280p

Kuşu kuşla avlarlar.

Bu atasözü her insanın kendi gibilere duyduğu ilgiyi/korkuyu kullanarak tuzağa düşürülebileceğini söyler. Kuşa sahip olan taraf kuşun kendisi olan tarafı tuzağa düşürür, tuzağa konan yem ise “öteki kuş”tur [1]. Tuzak tasarımına göre bu yem kuşun öteki kuşa olan ilgisini, ondan korkusunu, ona duyduğu iştahı veya ona dönük ikirciğini (ambivalence) kullanabilir. Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey

Aşka Dayanmak: Semptom Ego’nun Ötekisidir, Semptom Düşerse Ego da Düşer — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2021-11-20-22h09m32s062

Aşka Dayanmak (Enduring Love, 2004) filmi bir balon kazasıyla başlar ve filmin tamamı bu kazanın travmasıyla uğraşmakla geçer. Olayı özetleyelim: Yeşillik açık alanda bir sıcak hava balonu aracı yere inmekte zorlanır ve çevredeki adamlar yardıma gelirler. Esas oğlan da yardıma koşanlar arasındadır, onunla piknik yapmaya gelmiş esas kız ise geride kalıp meselenin çözülmesini beklemeye koyulur.

Tam adamlar balonu yerde tutup sepetteki çocuğu yere indirecekken bir anda büyük bir rüzgar eser ve balonu göklere doğru savurur. O anda çocuk sepetin içine düşer ve beş adam balona asılı kalarak havaya doğru yükselirler. Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Melankoli: Adile’ye Dünyanın Yasını Tutturabilmek — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2021-11-11-01h11m10s942

Melankoli filminde geçen bir diyalogun Türkçe uyarlaması (2011, Lars Von Trier): Adile ve Duru kızkardeştir. Alper Duru’nun oğludur. Bir yıldıztaşı (asteroid) dünyaya yaklaşmaktadır.

Adile: Dünya kötücüldür, onun yasını tutmamız gerekmez.
Duru: Ne?
Adile: Kimse onu özlemez.
Duru: İyi de Alper nerede büyüyecek?

Melankolik Adile’nin dünyanın nihayete erişi karşısında umutsuzluğa kapılan kızkardeşi Duru’yu tersleyerek dünyayı kötülemesi, foyasını anlayıp içyüzündeki çürümüşlüğü gördüğü dünyayla bağını kopardığına işaret etmez. Tam aksine dünyayla bağını koparamadığına işaret eder. Freud’un Yadsıma makalesinde dediği gibi: “Hasta eğer rüyamdaki kadın annem değildi diyorsa demek ki annesidir.” Yani yadsımayı kaldırarak Adile’nin sözlerini yeniden okumalıyız: “Yas tutmaya gerek var çünkü dünyayı özleyeceğim.” Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Devrim Ağbinin Devrimci Nazarı — Işık Barış Fidaner

(Robot şarkı)

Hak savaşında boynumuz kıldan incedir. Sol değerlerle bize bir bakış, bir söz utanmamız için yeterlidir. Ama bunu yapamıyorsanız size bir sözümüz var. İktidar savaşına dönüşmüş bu çıkar savaşında lütfen kurumumuzu kirletmeyin.

(“Dayanışma” adına gönüllü ve sözleşmesiz olarak çevrilmiş bir kitapta çevirmenin sonradan meslek birliği yoluyla hak iddia etmesi üzerine Otonom Yayıncılık adına Çevirmenler Birliği’ne gönderilen deklarasyondan)

Lacan’da çok önemli bir kavram olan “nazar” (gaze, regard, bakış) gerçekliğin ufkunu çizen gerçektir [1]. George Orwell’in 1984 eseriyle birlikte bu nazarın kişiliksiz olmadığı, hayali bir Ağbi’ye ait olduğu anlaşılır, zira “Big Brother” Ağbi demektir. Fakat “Ağbi!” hitabında cisimleşen olumlu nazar (Ben İdeali) Türkiye’deki bütün toplumsal bağların mütemmim cüzü olduğundan, Ağbilik “kurumunu kirletmemek” için, Orwell’in anlattığı kötücül nazara (Üstben) Türkçe çeviride “Büyük Birader” adı verilmiştir, o zamanki Ağbiler böyle uygun görmüşlerdir [2]. Asıl mesele elbette Ben İdeali (Ağbi) ile Üstben’in (Büyük Birader) aynı nazarın iki yüzünü oluşturmasıdır.

bigbrother1
Okumaya devam et →

4 Yorum

Filed under Şey

Üstben Üniforması ve İd Kostümü — Işık Barış Fidaner

Kimi Netflix dizileri mem gibi yayılan kurgusal modalara ev sahipliği yapmaktadır. Böyle iki tane kılık tespit edip sunacağız:

1) Üstben Üniforması: Maske + Kızıl Tulum + Tüfek + Kod Ad

Üstben Üniformasının amacı kapalı bir mekanda toplanmış belli bir grup insana komutlar verip belli şeyleri cebren yaptırmaktır. La Casa De Papel‘de Üstben Üniforması giyen soygun çetesi üyeleri rehin aldıkları kişileri denetlerler, rehinelere de kamuflaj amacıyla aynı üniforma giydirilmiştir. Bu dizide üstben karakterlerin ancak kısmi bir yanıdır. Soyguncular sık sık maskelerini çıkarıp dramaya katılırlar.

meme1 Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Şey

Squid Game’deki misket oyunu simgesel düzenin kuruluşunu sahneler — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2021-10-09-04h35m50s182

Squid Game (Mürekkepbalığı Oyunu) dizisinin misket oyunu bölümü (altıncı bölüm) simgesel düzenin kuruluşuna dair dört varyasyonu sahneler. Okumadan önce bölümü izlemeniz önerilir.

Önce bütün varyasyonların ortak dinamiğini dört maddede özetleyelim:

1) Simgesel düzenin görünür hakimi Esas-İmleyen S1, misket oyununu kazanan taraftır. Oyunu kaybeden taraf ise Esas-İmleyen’in alt yüzüdür, yani Ötekinin eksikliğinin imleyeni S(Ⱥ)’dır. İkisi arasındaki kopmaz bağ, bölümdeki dramanın temelidir.

Okumaya devam et →

5 Yorum

Filed under Şey

Ev Semptomdur — Işık Barış Fidaner

>>> SON VERSİYON: EV SEMPTOMDUR <<<

Tuncay Birkan’ın “evin reddi” kavramına yanıt olarak “evin reddinin reddi” kavramı öne sürüldü. Evin reddi kavramına göre sol siyaset “ev”in temsil ettiği yerelciliğe (ve yerelliğe) karşı çıkmalı ve “sokak”ın temsil ettiği evrenselliği savunmalıdır. Evin reddinin reddi kavramına göre ise yerelliğin tamamen dışlanması sol siyasetin evrenselci konumunu zayıflatır ve ona zarar verir.

Okumaya devam et →

13 Yorum

Filed under Şey