Tag Archives: Sinem Atik

Alemsin ve Ömürsün — Işık Barış Fidaner

Türkçede henüz zaptedilememiş bir özneden kaynaklanan malumat fazlasını (surplus-information) frenlemek için kullanılan iki deyim vardır [1]:
1) Alemsin!
2) Ömürsün!
İki deyim de şöyle bir anlam duyurur:

Vay be, şu işe bak!
(bu kadarı da fazla veya tuhaf olmadı mı, biraz abartmadın mı acaba?)

Tabi neyin nasıl abartıldığı alemlikte ve ömürlükte farklıdır. Adorno’nun şu sözünü hatırlarsak:

Psikanalizde abartılardan başka hiçbir sahilik yoktur.
(Theodor Adorno, Minima Moralia)

“İlahi hocam sen de amma alemsin, ömürsün valla!” sözüne en layık kişinin (Nasreddin Hoca’yı saymazsak) Sigmund Freud olduğu anlaşılır. Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey

Calhoun ve Farelerde Ödipal Yetkilenme Krizi — Işık Barış Fidaner

image (1)

John B. Calhoun kemirgen topluluklarla deney yapan bir etologdu. Öne çıkan çalışmasında Evren 25 adını verdiği büyük fare kolonisinde yaşananları anlattı [1]. Makalesinde fareleri insanlarla kıyaslayıp İncil alıntıları yapmasına bakılırsa Calhoun bu kemirgen topluluklarını yönetirken Tanrıcılık oynuyordu adeta. Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Şey

Oz Büyücüsü ve Komünizm — Işık Barış Fidaner

oz

Oz Büyücüsü‘de (1939) Dorothy’ye eşlik eden üç karakteri hatırlayalım:

1) Korkuluk: akılsız
2) Aslan: cesaretsiz
3) Teneke Adam: kalpsiz Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Şey

Büyükolizm: Baştan alalım ama bu kez daha duygulu olsun — Işık Barış Fidaner

Vampir Avcısı Buffy‘nin müzikal bölümünün (S06E07) adı şöyledir:

Baştan alalım ama bu kez daha duygulu olsun (Once more with feeling)

Bu bölümde renkten renge girerek dans eden Tatlı (Sweet) adındaki iblis Sunnydale’e gelir ve kasabada yaşanan herşeyi görkemli müzikal gösterilere dönüştürür. Senaryoya göre bu iblis bir muskayla çağırılmış olsa da (ve onu kimin neden ve nasıl çağırdığı muğlak olsa da) müzikal gösteri dünyasının Sunnydale’e gelişini önceden haber veren dramatik alamet başka bir yerdedir: büyükolizm ve unutturma büyüsü. Okumaya devam et →

19 Yorum

Filed under Şey

Lethe Nehri ve Mnemosyne Havuzu: Hakikatimsilik → Hakikatim Silik — Işık Barış Fidaner

Untitled

“Dante ve Lethe Nehri”, Gustave Dore

The Matrix‘te (1999) Morpheus’a adını veren antik Orfizm öğretisinin insanlara nasihati şöyledir:

Canını kaybetmek istemiyorsan sakın unutkanlık nehri Lethe’nin suyunu içme! Onun yerine bilgi havuzu Mnemosyne’in suyunu iç!

Filmle bağlantısını kurarsak, Lethe nehri mavi haptır (simülasyonun hayali zenginliğine kapılıp gitmek), Mnemosyne havuzu ise kızıl haptır (acı gerçeğin çölüne bakmaya cesaret etmek).

Okumaya devam et →

11 Yorum

Filed under Şey

Doğadışı Ana: Ama — Işık Barış Fidaner

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

portakal

Kaybolan Kız‘da (The Lost Daughter, 2021) Leda’nın doğaüstü değil ama “doğadışı ana” (unnatural mother) olması ne demektir? Filmi izlediyseniz gelin şimdi bunu anlamak için biraz kavramsal cambazlık yapalım.

Birine aldığınız hediyeyi paketlemeden önce neden üzerindeki fiyat etiketini sökersiniz? İlk bakışta bunun bir nezaket olduğu düşünülebilir, zira önemli olan ödediğiniz bedel değil düşünceli olmanız ve arkadaşınızı sevmenizdir.

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey

İzafiyet ve İzafet — Işık Barış Fidaner

Görelilik ikiye ayrılır: İzafiyet ve İzafet.

1) İz-afiyet:
— Herkeste iştah uyandıran izler birbirinden farklıdır.
— Herkesin düşlemini süsleyen izler birbirinden farklıdır.
— Örnekler: Bazıları Sıcak Sever‘de (1959) her erkeğin bir kadını kovalaması izafiyettir. Pazarda sevdiğin ürünü seçebilmek anlamında liberal özgürlük izafiyettir.

2) İz-afet:
— Herkesin kabusuna giren felaketler birbirinden farklıdır.
— Herkesi yüceliğiyle büyüleyen afetler birbirinden farklıdır.
— Örnekler: Buffy S01E10’da her karakterin kendi korkulu rüyası ile yüzleşmesi izafettir. Film Noir’da aşık olunan kadının femme fatale çıkması izafiyetten izafete geçiştir. Kabus Sokağı‘nda (1947, 2021) hem fal bakmaktan hayalet çağırmaya (spook show) geçiş, hem de medyum kadından psikolog kadına geçiş izafiyetten izafete geçiştir. Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Şey

Erkeksi ve Kadınsı Karizma: Sanal Ağa ve Sanrıça: Jonathan ve Jasmine — Işık Barış Fidaner

Karizmanın kendisi sanal olmakla birlikte erkeksi ve kadınsı karizma arasındaki cinsel fark gerçektir. Sanal Ağa ve Sanrıça (sanrısal tanrıça) figürleriyle bu iki etkiyi ayırt edelim. Eleştiri Sanal Ağalar arasında cereyan eden Ödipal/eril kapışmaların sanatıdır, şiddet içeren bu boyutu hepten “zehirli” sayıp iptal eden Ödip-karşıtı üst-eleştiri konumu ise Fallik Kadın yani Sanrıça’ya aittir. Analiz bu iki figürün de ötesine geçer, insanların Sanal Ağalar ve Sanrıçaları tepelerine çıkararak kendi kendilerini baltaladığının açığa vurulmasından oluşur [1].

Bu karizmatik figürleri Joss Whedon’ın iki dizisinde buluruz:
1) Kadın kahramanlı Vampir Avcısı Buffy‘nin (1997-2003) S04E17 bölümündeki Jonathan tam bir Sanal Ağa’dır.
2) Erkek kahramanlı Angel‘ın (1999-2004) S04E18 bölümündeki Jasmine tam bir Sanrıça’dır.
Sıra numaraları benzeyen bu iki bölümün yayınlanması arasında tam üç yıl geçmiştir. Hem Jonathan hem Jasmine karizmalarıyla kurgusal dünyadaki herkesi büyülerler ama birçok fark onları birbirinden ayırmaktadır. Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Aracımı Sür: Filmimizi Seyret — Işık Barış Fidaner

Aracımı Sür (Drive My Car, 2021) filmindeki çağrışım zincirini takip edelim. Yusuke’nin kaybettiği eşinin adı filmdeki temel düğümü oluşturur ve şu çağrışımları içerir:

Oto:
1) Eşinin adıdır.
2) Japoncada ses demektir.
3) Otomobilin kısaltmasıdır.
4) Kızı varken oyuncuydu.
5) Ama kızı zatürreden öldü. Okumaya devam et →

2 Yorum

Filed under Şey

Antichrist ve Hiperego: Bacağın Mıhlandığı Torna — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Sermaye ve Hiperego: İnkâr Oranının Düşme Eğilimi)

Antichrist (2009) filminin belki de en önemli imgesi kadının adamın bacağını mıhladığı tornadır. Bu işlem adamı zincire veya prangaya vurmak gibidir ama iki temel farkla:
1) Zincir yerine bacağın içinden mil geçirilmiştir, bu mekanizma kulağa takılan küpenin büyüğüdür.
2) Küre şeklindeki pranga yerine silindir şeklinde torna, çark, tekerlek vardır. Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey