Monthly Archives: Haziran 2022

İki Kişi Bakışırken Üçüncüye Beklemek Düşer: Bakış Açısı (Görme Duyusu) ve Dinleme Açısı (Duyma Görüsü) — Işık Barış Fidaner

İki kişi bakışırken üçüncüye beklemek düşer.

Argo bir özdeyişten uyarladığımız bu cümleye bakışım tamlaması adını verelim. Bakışan iki kişinin simetrisi bakışımdır, o çiftin üçüncüye atıfla geçerlenmesi de tamlamadır.

Görü ve duyu Lacan’da şöyle tanımlanır [1]:

görü (nazar): Ötekine duyulan arzu
duyu (seda): Ötekinin arzusu

Dikkat ederseniz duyu bağımsız değişkendir, dolaysızca Ötekinin arzusundan kaynaklanır; görü ise duyu üzerinden tanımlanmıştır, Ötekine “duyduğunuz” arzuya “göre” şekillenir.

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Şey

İhtizazın İhtisarı: İhtişaman Tırtılı ve Kelebeği: İhtiyaratılış ve İhtiyaçılış — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Tezahürriayet: İhtizaz ve İhtisar)

Bu yazıda ihtizazı ihtisar ediyoruz, yani yankılaşımı geri sarıyoruz.

Şu anda ihtiyaç vardır, yani maddi/manevi açlık vardır:

ihtar + aç = ihtiyaç

Ama şu an ihtiyaçılacaksa geçmişe doğru geri sarılmalıdır.

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey

Tezahürriayet: İhtizaz ve İhtisar — Işık Barış Fidaner

Geçeceğiniz köprüde sizi bekleyen Eşik Başı, Erişimiznu Tanrısı’ndan duyduğu bir bilmeceyi size soracaktır.

İfade tarzı ne olursa olsun, doğru bir cevabı olsa da olmasa da, her bilmece bir matlık-müphemlik yani gizleme-gizemleme bileşimidir.

Sizi durdurduğu anda duru olmasa da kafanızı çalıştırarak durulaşmanıza yol açabilir. Bilmece hem dur ikazı hem de durulaş ikazıdır (dur-ulaş: dur ki ulaşasın, ikaz: iyi-kaza: iyi-zafiyet: eucatastrophe) [1].

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Şey

Erişimiznu — derleme

UntitledYazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Erişimiznu) okunabilir.

Işık Barış Fidaner

İçindekiler

— Turbacracy/Turbo-crazy/Dur-bak-rasi: Güncel İğdiş İlkesi Anonim Kalabalık Fetişidir

— Diyalektik Ateizm: Tanrının Fanilik Haseti ve Kayıp Erek Efsanesi

— Hakim ve Hekim

— Dört Bilgutekin duyurdu: Erişimiznu destursuz kol gezmektedir ve mağara-niyet ihlalleri başlamıştır!

— Damdan Düş, Er Gibi: Erişimiznu’nun Laneti, Ekhosensiz Olmaz

— Boşbeleş işler dil gibi yapılanmıştır

— Ne-densiz hediye: Nerede çokluk, orada… imleyen!

Diğer derlemeler

傳 : aktarmak, paslamak, çağırmak, yaymak

Yorum bırakın

Filed under Kitap

Hakim ve Hekim — Işık Barış Fidaner

Hakim ve hekim arasındaki temel farkı tık tık fıkralarıyla (knock knock joke) sahneleyelim:

(Tık tık) / Kim o? / Hakim! / Ha? Kim? / Ha denmez efendim denir!
(Tık tık) / Kim o? / Hekim. / He… Kim? / He he benim bendim!

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey

Yarasalık Etmek Ne Menemdir? — Thomas Nagel

(Robot şarkı)

yarasa

Yarasanın bir yaşantısı olduğuna hepimizin inandığını varsayıyorum. Sonuçta yarasa memelidir ve onun bir yaşantısı olması bize farenin veya güvercinin veya balinanın bir yaşantısı olmasından daha inanılmaz gelmez. Dil balığı veya eşek arısı yerine yarasayı seçtim çünkü filogenetik soyağacının köküne yaklaştıkça bulunan canlıların yaşantıları olduğuna insanlar pek inanmayabiliyor [1]. Yarasa bize o türlerden daha yakın akraba olsa da bizdekinden bambaşka bir faaliyet yelpazesi ve duyu aygıtı taşıması hasebiyle bu yazıda gündeme getirmek istediğim meseleye istisnai bir dirilik katar (tabi aynı soru diğer türler hakkında da muhakkak sorulabilir). Felsefi düşünümden hiç istifade etmeseniz bile eğer heyecanlı bir yarasayla kapalı alanda azıcık vakit geçirdiyseniz yabancıladığınız bir canlıyla karşılaşmanın nasıl bir şey olduğunu bilirsiniz. Okumaya devam et →

11 Yorum

Filed under Çeviri

Ne-densiz hediye: Nerede çokluk, orada… imleyen! — Işık Barış Fidaner

boku

Freudcuların iyi bildiği gibi kıç dürtüsü yetkilerle yakından ilişkilidir: Çocuklar düzeni kargaşadan ayırt etmeyi ve yetkinin ne demek olduğunu tuvalet eğitimiyle öğrenirler. Ders kitaplarında şöyle anlatılır:

[Tuvalet eğitiminde] yetişkinler çocuğun nereye ne zaman dışkı yapabileceğine kısıtlamalar getirirler. Yaşadığı bu ilk yetki çatışmasının tabiatı çocuğun yetki tarzlarıyla gelecekte kurabileceği bütün ilişkileri belirleyebilir. (“Freud’da Beş Psikoseksüel Gelişim Aşaması” Saul McLeod; ayrıca bkz “Anal stage” Wikipedia)

Okumaya devam et →

9 Yorum

Filed under Şey

Boşbeleş işler dil gibi yapılanmıştır — Işık Barış Fidaner

Barış aktivisti, antropolog David Graeber, 59 yaşında hayatını kaybetti

David Graeber yakınlarda vefat etmeden önce yazabildiği son makalede boşbeleş işlerin “rüya işi” olduğunu söyledi [1]. Kitaplarında zaman zaman Freud ve Lacan’a değinmiş olsa da özünde Freudcu “rüya işi” terimine bugüne dek hiç başvurmamıştı. Bu terime niye başvurduğunu ona şahsen sorma şansımız artık olmasa da, Freudcuların boşbeleş işleri toplumsal bir semptom olarak yorumlaması dileğini ifade ettiğini tahmin edebiliriz. Öyleyse onu karşılıksız bırakmayalım.

Okumaya devam et →

8 Yorum

Filed under Şey

Ölü baba rüyası ve arzuyla geçinmek — Jacques Lacan

O öldüğünü bilmiyor ama ben bunu biliyorum.

Rüya anlatımının askısında özne nasıl konumlanır? Özne başkasının bilmediğini bilme konumunu üstlenir; zira başkasının “öznel” konumunu başkası bilmiyordur, yani yetersiz/defolu/KAyıplı olduğunu bilmiyordur [d’être en défaut].

Onun ölmüş olduğunun beyanı tabi ki sonuçta ona erişemeyecektir. Ölmüşlük [être mort] gibi simgesel ifadeler son kertede onu devam ettirir, muhafaza eder, geçindirir. İşte simgesel konumlanmanın saçmantığı (paradoksu) budur; oluştaki olmayıştır; ölmüşlüğün ikrarı onu bir bakıma ölümsüz kılmaktan kaçınamaz. Ölü baba rüyasındaki mesele de budur. Okumaya devam et →

14 Yorum

Filed under Çeviri

Damdan Düş, Er Gibi: Erişimiznu’nun Laneti, Ekhosensiz Olmaz — Işık Barış Fidaner

vlcsnap-2022-06-18-01h14m06s808

Her eşiğin başında bir eşikbaşı bekler (threshold guardian) ve her eşikbaşı Erişimiznu Tanrısına elçilik etmektedir (la passe). Vekili değil elçisidir çünkü onun adına size bir beyanat vermez, onun adına size bir bilmece sorar.

Ama her bilmecenin birçok yanıtı olduğu için Erişimiznu’yu hep bir ihtiyat payıyla dinlemelisiniz (take with a grain of salt). Apaçık bir olguya işaret eder gibi “tuz aktır” dense de siz “tuzaktır” yankısını duymalısınız, yutmamalısınız.

Okumaya devam et →

12 Yorum

Filed under Şey