Tag Archives: Slavoj Žižek

Nazar & seda normatif toplumsal ilişkilere utanç & suçluluk kılığında nakşedilir.

Utanç belli ki Öteki’nin nazarına bağlıdır: (kamusal) Öteki benim çıplaklığımı görünce, kirli mahrem yönlerim kamuoyuna teşhir edilince utanırım.

Suçluluk ise başkalarının beni nasıl gördüğünden, benim hakkımda neler söylediğinden bağımsızdır: Suçluluğumu kendi içimden duyarım, suçluluk baskısı içeriden gelir, varlığımın nüvesinden yayılan bir seda bana seslenir ve beni suçlandırır.

Dürtünün temel matrisi bütün belirli nesneleri aşarak Şey’in Boşluğuna erilmesi (sonra da ancak metonimik temsillerle ona erişilmesi) değildir; libidomuzun belirli bir nesneye ‘saplanması’ ve onun etrafında ilelebet dönmeye mahkum olmasıdır.

Temel paradoks/saçmantık odur ki insana özgü boyut –dürtünün içgüdüden farkı– başta yan üründen ibaret olan bir şey özerk bir amaç vasfı kazanınca ortaya çıkar: İnsan hayvandan daha ‘düşünümlü’ değildir; aksine hayvanın değer vermediği bir şeyi insan doğrudan doğruya kendine hedef edinmiştir.

Birden çok düşlemsel anlatının bir arada varolması siberuzamdaki hipermetin mefhumuna benzer. Lynch genelde sapkın bir sinemacı sayılır, siberuzam ve özellikle sanal gerçeklik de tam bir sapkınlık alemi değil mi?

Sapkınlık en temel iskeletine indirgendiğinde ölüm-cinsellik Gerçeğine karşı bir savunma gibidir. Sapkın senaryoda ‘iğdişin inkarı’ sahnelenir, çizgifilmi andıran o evrende insan her türlü afetten sağ çıkabilir, yetişkin cinselliği çocukça bir oyuna indirgenmiştir, orada insan ne ölmek zorundadır ne de iki cinsiyetten birini seçmelidir.